Met elkaar leren opschieten: een schot in de roos

“Ik wil dat schepje, maar hij heeft die.” Een klein akkefietje? Onze kleuterleraren weten wel beter. Zij zetten zich dagelijks in om van ‘kleine’ bekommernissen grote leermomenten te maken. En dat is maar goed ook: sociaal-emotioneel vaardige kleuters hebben meer kans op een goede toekomst. Het is van onschatbare waarde dat kleuters goed leren opschieten met elkaar én met zichzelf.

 

Harde evidentie voor het belang van ‘zachte’ vaardigheden

Kleuters die sociaal-emotioneel vaardiger zijn, blijken als jongvolwassene meer kans te maken op een goede school- en werkloopbaan en minder persoonlijke problemen te hebben (criminaliteit, druggebruik, mentale problemen). Dit werd vastgesteld in een studie die 753 kleuters opvolgde tot in de jongvolwassenheid (Damon et al., 2015). Om na te gaan hoe sociaal-emotioneel vaardig de kinderen waren, scoorde de leerkrachten de kinderen op uitspraken als ‘is hulpvaardig’, ‘deelt materiaal met anderen’, ‘kan zelf problemen met medeleerlingen oplossen’, etc. Kleuters die hoger scoorden op sociaal-emotionele vaardigheden, hadden meer kans om als jongvolwassene beter in het leven te staan.

 

Leren opschieten: “heftig, verwarrend, emotioneel” (Teacher Tom)

Teacher Tom (Seattle, Washington, U.S.) beschrijft op zijn blog hoe het ‘leren opschieten’ voor hem centraal staat in zijn klas 5-jarigen:

  • Het is soms heftig, verwarrend en emotioneel, maar dat is het harde werk dat in de kleuterklas te doen staat. … Academici noemen het zoiets als ‘sociaal-emotioneel functioneren’, maar ik beschouw het als het creëren van een gemeenschap.”

Tom coacht de kinderen om problemen zelf aan te pakken en biedt inspiratie. Bijvoorbeeld:

  • “Heb je al eens gevraagd of hij jou het schepje wil geven?”
  • “Als ik jou was, zou ik zeggen dat ik dat slaan niet leuk vond.”

Zo leren Toms 5-jarigen in de eerste plaats met elkaar te praten. Enkel als het echt niet lukt, is er de hulp van de volwassene.

Soms geraken zaken niet opgelost, gaan de dingen in het leven niet zoals we dat willen of verwachten. We zijn dan verdrietig, teleurgesteld, ontgoocheld, boos,… Dan moeten we leren opschieten met onze eigen emoties, wat soms nog moeilijker is dan leren opschieten met anderen. Gelukkig is ‘leren opschieten’ niet altijd moeilijk, maar ook vaak gezellig, leuk, spannend en verrassend.

Teacher Tom: “Als ons doel goed burgerschap is, dan gaat het bij het jonge kind niet om lezen, wiskunde, stilzitten, werkblaadjes maken of netjes in de rij staan. Als we echt begaan zijn met onze kinderen, moeten we erkennen dat hun toekomst niet afhangt van dat soort zaken, maar wel van dat heftige, verwarrende, emotionele werk dat we dagelijks doen wanneer we spelen met onze medeburgers.”

 

Een schot in de roos

De kleuterklas is het uitgelezen terrein waar kleuters hun sociaal-emotionele vaardigheden kunnen oefenen, elke dag opnieuw, met hulp van de leerkracht. Het is mogelijk om de sociaal-emotionele ontwikkeling gericht te stimuleren. Zo bleek bijvoorbeeld dat het PATHS-programma – een programma gericht op het stimuleren van de sociaal-emotionele ontwikkeling – positieve effecten had op deze competenties bij 3- en 4-jarigen (Domitrovich et al., 2017).

 

Lees je graag een praktijkverhaal met reflectie door Teacher Tom? Leestips:

 

Bronnen

 

3 gedachtes over “Met elkaar leren opschieten: een schot in de roos

  1. Goed dat je blogs maakt over het onderwijs. Ik vind het zelf persoonlijk belangrijk om ervaringen te delen als het gaat over het onderwijs. Zo kan jij weer van anderen leren en anderen leren weer wat van jou. Super! Dankjewel hiervoor!

    Like

    • Dank voor je reactie, Karel. Met de blog Kleutergewijs willen we onderzoek en innovatie in het kleuteronderwijs in de kijker zetten en reflectie en dialoog hierover stimuleren.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.