De poëziemobiel: een pleidooi voor permanente poëzie

Poëziemobiel: doén aan poëzie

In september 2016 was ik op een straatfeest in Jette. Er stonden allerlei originele kraampjes, één daarvan sprak me onmiddellijk aan: voor een halve euro mocht ik het kind in me loslaten en aan de kauwgomballenautomaat draaien … en daar kwam voor mij de spreuk van de dag uit! (wat erop stond, laat ik in het midden … we houden het erop dat deze spreukenballenautomaat niet voor kinderen onder de 16 bedoeld was)

Het is altijd tijd voor poëzie.

Of kinderen nu nieuwe schoenen hebben of een snotneus: er is altijd wel een gedicht over, je moet het gewoon doén in de kleuterklas.

(Hans Hagen, Canon Cultuurdagen 2016)

Nu ben ik beroepshalve toevallig erg bezig met kinderen en met poëzie, en boog ik de automaat in mijn gedachten al snel om tot een meer educatieve, maar nog altijd magische poëziemobiel voor kleuters. Daarmee bedoel ik een ‘ding’ (machine, mobiel, taart, rad, boom … what’s in a name) waar poëzie (een versje, rijmpje, gedicht …) uit komt na een handeling van een kleuter. En met die poëzie ‘doe’ je dan iets, samen, met de kleuters. Dat ‘doen’ kan van alles zijn: uitbeelden, een gesprekje voeren, spelen met je stem, voordragen (en de kleuters luisteren genietend), proeven, ruiken, opdrachten geven…

Hoe ziet de poëziemobiel eruit?

Ik liet de eerstejaarsstudenten Bachelor Kleuteronderwijs (Odisee Brussel, 2016-2017) meteen aan de slag gaan: de opdracht was zélf een poëziemobiel te ontwerpen en deze te integreren in hun stageklas.

Hierboven zag je reeds de prachtige creatie van Linde Allaer: ‘doekjes voor het dichten’: zij maakte een zakdoekendoos vol poëzie: op zakdoeken streek zij met transferfolie de door haar gekozen gedichten.

Jolien Lanin ontwierp De gedichtengoulash van Chef Moustache, voor een potje poëzie mogen de kleuters eens goed draaien:

 

Bingo! De rijmpjesraat: Ellen Deneyer ging aan de slag met een bingomolentje vol ‘bijen’, die naar hun honingraat wilden waar poëzie op hen lag te wachten (de bollen/bijen hebben een nummer, gelijk aan hun ‘huisnummer’ in de bijenraat).

Emine Tepe zorgde dagelijks niet voor tea-time, maar voor poëzie-time!

 

Je ziet, enkele fenomenaal creatieve ideeën die de kleuters als het ware ‘aanzogen’ om met de inhoud aan de slag te gaan!

Vergeet niet dat je ook op een simpelere manier een poëziemobiel kan ontwerpen. Een voorbeeld van Geert De Kockere (2017), Vlaams schrijver en dichter: “Zorg dat er in het begin van het schooljaar een kastje staat in de klas dat opvalt (bv. oude kast in moderne klas of moderne kast in een oude klas), vol met blikken dozen waarin een gedicht en voorwerp zit. Ga er echter niet meteen op in als leerlingen hierover vragen stellen, om zo spanning te creëren. Volgende stap: doe het snel open en dicht. Daarna: open laten staan. Vervolgens haal je er zo nu en dan een gedicht uit om even te lezen. Laat leerlingen zelf kiezen welke doos. Je kan gedichten ook eens van doos verwisselen om het spannend te houden.”   (Geert De Kockere, Studiedag Poëzieweek 2017)

Wat zit er in de poëziemobiel?

Je zorgt best voor verschillende, uiteenlopende soorten gedichten en dito bijhorende activiteiten. Uiteraard moeten het interessante gedichten zijn, relevant voor de kleuters, aansluitend bij hun leef- en belevingswereld, en indien mogelijk ook bij het thema waarrond gewerkt wordt. Laat kleuters al van zeer jonge leeftijd kennis maken met verschillende stijlen en dito verwerkingsmogelijkheden: vele hedendaagse gedichten worden nog rijker door de illustratie die ermee gepaard gaat, tongtreiteraars zijn ook poëzie, niet alle gedichten rijmen … en niet alle gedichten nodigen automatisch uit tot ‘bewegingen erbij doen’, iets waar we als onderwijzers iets te vaak naar neigen.

Helemaal fijn wordt het als je af en toe ook eens een gedicht voorziet in een andere taal (bijvoorbeeld de thuistaal van een kleuter uit je klas). Als jij de taal machtig bent, kan je er zelf mee aan de slag. Je kan ook afspreken met een moeder/vader/… om ’s morgens eens langs te komen om vijf minuten te werken rond bv. een Spaanstalig aftelrijmpje. Dat is het mooie aan poëzie: ze is universeel, je kan er gemakkelijk bruggen mee slaan.

Waarom zou je een poëziemobiel gebruiken in je klas?

Poëzie voor de to-taal-ontwikkeling van de kleuters!

Op de website van Hans & Monique Hagen kan je het volgende lezen:

Een gedicht is een soort taalextract. Een krachtig, nauwkeurig geformuleerd verhaaltje waar je even over na moet denken. Daarom zijn gedichten, meer nog dan gewone verhalen, ontzettend belangrijk voor de taalontwikkeling. Gedichten laten je ervaren dat taal vooral leuk is, en niet alleen moeilijk. Met taal kun je spelen!

Gedichten en versjes houden de geest scherp, ze zorgen voor veel luister- en leesplezier en geven stof tot verrassende klassengesprekken.

Poëzie in de klas! Maak er een goede gewoonte van.

Jaantje Verbruggen (Odisee, Brussel)

BRONNEN


5 gedachtes over “De poëziemobiel: een pleidooi voor permanente poëzie

  1. Zo fijn, de poëziemobiel. Hoe meer poëzie, hoe beter! Voor meertaallerende kleuters is dit zelfs soms interessanter dan een verhaal: kort en kernachtig krijgen ze een prachtig stukje taal over zich heen. Inderdaad: doen!

    Like

  2. Een leuk cadeau voor de feestdagen!
    ‘Wie knipt de tenen van de reus’ (Davidsfonds/Infodok) werd herdrukt op vraag van (een heleboel) leerkrachten. Het is een verzamelbundel met gedichten van Vlaamse en Nederlandse (top)dichters.
    Deze geweldige gedichtenbundel is een hebbeding voor elke leerkracht van de basisschool maar ook ouders kunnen veel plezier beleven aan de ronkende zinnen met mooie illustraties.
    Op zoek naar mooie gedichten voor je mobiel? ‘Wie knipt de tenen van de reus’ is een aanrader!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s