Programma inspiratiedag

Vanaf 9:00 ontvangst

9:30– 11:00 Welkomstlezing door prof.dr. Iram Siraj

iramsirajProf.dr. Iram Siraj onderzocht hoe (kansarme) kleuters het doen in het Engelse kleuteronderwijs en de kinderopvang. Ze bestudeerde centra die het opvallend goed deden en ontwikkelde op basis daarvan een veelgeprezen kijkwijzer om de pedagogische kwaliteit in kaart te brengen en te verbeteren. Momenteel onderzoekt ze hoe volledige teams de kwaliteit van hun school verbeteren.

11:00 – 11:15 Pauze

11:15 – 12:00 Workshop 1

A) Leren zichtbaar maken in loose parts play? (Hilde Stroobants en Annick Kempeneers)

Laat kinderen spelen en ze leren vanzelf? Het is vaak raden naar wat er tijdens spontaan spel in een kinderhoofd gebeurt, zeker als we willen achterhalen wat ze nu precies oefenen of leren. Een zekere kennis van denk- en handelingsschema’s kan ons helpen om beter zicht te krijgen op het spontaan leren van kleuters. In de sessie bekijken we, vanuit concrete voorbeelden uit loose parts play, hoe het leren van jonge kinderen voor ons als leerkrachten en begeleiders zichtbaar kan worden en hoe we dan van daar uit de zone van naaste ontwikkeling kunnen aanboren.

Hilde Stroobants volgt internationale evoluties in kleuteronderwijs op de voet, en verwerkt deze graag in de projecten die ze als lerarenopleider aan UCLL ondersteunt. Zo deed ze dat ook met ‘loose parts’.

Annick Kempeneers is praktijklector en kleuterleerkracht, en is samen met Hilde betrokken in het UCLL ontwerponderzoek: Zichtbaar Leren in Loose Parts Play.

B) Gelukkige jongens en meisjes: een goede start in jouw genderbewuste kleuterklas (Eva Dierickx)

Hoe je opgroeit tot man/vrouw/x daar hebben wetenschappers de laatste jaren nieuwe inzichten in gekregen.  De kleuterperiode blijkt een erg belangrijke fase te zijn waarbij kleuters voorkeuren, zelfconcepten en spelgedrag ontwikkelen. Vanuit recent onderzoek over deze identiteitsontwikkeling zullen we kort samen het spel in de hoeken screenen. Daarbij komen heel wat verrijkende alternatieven aan bod, en raken we regelmatig andere vormen van diversiteit aan, zoals diversiteit in cultuur, of verschil in huidskleur. Zo werk je in de klas aan een positieve identiteit van jouw kleuters, iets waar ze hun leven lang baat bij hebben.

Eva Dierickx is zelf kleuterleerkracht, maar ook pedagoog en lerarenopleider aan AP, en blogster op kleutergewijs. Ze is geboeid door diversiteit en hoe we daarmee omgaan in de kleuterklas.

C) STEM op taal! STEM (Science, Technology, Engineering & Mathematics) en taalstimulering in diverse kleuterklassen (Thijs Eeckhout, Marlies Algoet, Helena Taelman)

STEM is in, maar lukt dat wel in kleuterklassen met heel wat meertalige kleuters en kleuters uit lage SES-families? Tijdens de workshop stellen we een benadering voor om met deze doelgroep aan STEM én taal te doen. Uit de verzamelde ervaringen van 13 diverse kleuterklassen tonen we de grootste successen, de beste tips, de leukste materialen, en waarschuwen we je ook voor de belangrijkste struikelstenen.

Thijs Eeckhout, Marlies Algoet en Helena Taelman experimenteerden samen met kleuterleerkrachten van de 2de en 3de kleuterklas twee jaar lang met STEM en taal in het STEM-op-taalproject. Thij is een expert op gebied van STEM in de basisschool, Marlies Algoet en Helena Taelman focussen op taalstimulering in de kleuterklas.

D) Zorgeloos naar de kleuterschool. Samen werk maken van een warme overgang. (Katrien Van Laere & Caroline Boudry, i.s.m. SMI Moorselbaan, met Brenda De Wit en Wendy Brewée)

Starten in de kleuterklas is voor veel kinderen en hun ouders een bewogen levensfase. Alles is nieuw en anders, gaat dat wel lukken? Ook voor leerkrachten en kindbegeleid(st)ers is de start niet altijd een makkelijke periode, met veel zorgvragen van kinderen en ouders. Tegelijkertijd wordt er vanuit het beleid uitgegaan dat hoe meer kleuters we vanaf tweeënhalf jaar naar school laten gaan, hoe beter dit zou zijn.

Maar is dit wel zo, en wordt er voldoende geluisterd naar de stem en de ervaring van de ouders, kinderen en medewerkers zelf? Deze presentatie belicht niet enkel hun stem maar brengt ook een inspirerend praktijkvoorbeeld naar voren over een samenwerking tussen een basisschool, kinderdagverblijf en Vierdewereldgroep in Aalst. Samen met ouders en kinderen kan je immers veel doen om die overgang warm te laten verlopen.

Katrien Van Laere werkt bij VBJK, Centrum voor Vernieuwing in de Basisvoorzieningen voor Jonge Kinderen. Voor deze presentatie werkt ze samen met leerkrachten van Sint-Maartensinstituut, Moorselbaan te Aalst.

12:00 – 13:00 Lunch

13:00 – 13:40 Workshop 2

 E) Co-teaching en inclusie: samenwerken voor meer? (Nick Ferbuyt)

Samenwerking is essentieel in het realiseren van inclusief onderwijs. Co-teaching is een populaire manier om samen nog sterker tegemoet te komen aan de noden van leerlingen in de klas. In deze sessie inspireren we elkaar met voorbeelden vanuit de eigen klaspraktijk: wat loopt goed/minder goed. Doorheen de sessie worden inzichten uit de literatuur aangeboden die je als leerkracht kunnen voeden om zelf aan de slag te gaan in de klas en met je collega’s.

Nick Ferbuyt is zelf kleuterleerkracht, en verzamelde sterke ervaringen rond dit thema binnen het POTENTIAL-project.

F) Niet zomaar een rijtje: Met patronen op een speelse manier wiskundig inzicht stimuleren (Nore Wijns)

Het werken met patronen komt vaak aan bod in de kleuterklas. Er zijn verschillende activiteiten die je samen met je kleuters kan doen met patronen: namaken, verderzetten, enz. Tijdens deze sessie maak je kennis met een project dat inzoomt op de ontwikkeling en stimulering van patroonvaardigheden in de kleuterklas. We staan kort stil bij het kader van het project, gaan aan de slag met concrete materialen en activiteiten uit het project en kijken tenslotte samen terug op de eigen klaspraktijk.

Nore Wijns (CIP&T, KU Leuven) doet onderzoek naar de ontwikkeling en stimulering van patroonvaardigheden bij kleuters binnen het Wis & Co project (https://ppw.kuleuven.be/o_en_o/CIPenT/wis-co-start).

G) Boeken – vanzelfsprekend in alle hoeken van de kleuterklas (Jaantje Verbruggen)

Er zijn zoveel mogelijkheden om te werken met boeken en boekmaterialen in de kleuterklas, dat je hierin als leerkracht kan blijven groeien – in jouw eigen klas of als coach van anderen. Het is verstandig om op boeken in te zetten bij kleuters, want zo stimuleer je hun taalontwikkeling effectief.

In deze workshop leer je een concrete kijkwijzer kennen waarmee je de leescultuur in de kleuterklas kan versterken. Je krijgt inspiratie en tips om boeken en boekmaterialen doorheen de gehele kleuterdag op een enthousiasmerende manier in te schakelen, linken naar andere ontwikkelingsdomeinen te leggen, en daarbij ook je collega’s te coachen. We vertellen ook wat zo’n ‘boeken-make-over’ teweeg kan brengen bij zowel leerkracht als kleuters, vanuit onze ervaringen in het Boekenhouderproject.

Jaantje Verbruggen is taaldocent in de lerarenopleiding (Odisee) met een passie voor boeken en kleuters. Zo coördineert ze het project Boekenbende aan Huis, geeft ze nascholingen rond leescultuur en leesplezier in de kleuterklas, en begeleidde ze afgelopen jaar 8 kleuterleerkrachten om de kwaliteit van het leesonderwijs en de leescultuur te verhogen (project Boekenhouder, Aalst).

H) Meespelen voor krachtiger spel (Tinne Van Camp en Ilse Aerden)

Meespelen is niet altijd even gemakkelijk. Nochtans is het wel belangrijk, want niet alle kleuters sturen zichzelf even sterk tijdens de keuzemomenten. Er wordt nog vaak gevlinderd, rollenspel blijft steken in eenvoudige handelingen of de kleuters komen moeilijk tot samenspel. De mate waarin kleuters al zelfsturing ontwikkelden, is heel bepalend om toch tot rijk spel te komen. Met behulp van videofragmenten tonen we hoe je tijdens meespelen de drie V’s (verkennen, verbinden, verrijken) kan inzetten. Zo neem je het stuur van de kleuters niet over, maar begeleid je hen om zelf hun spel vorm te geven.

Tinne Van Camp en Ilse Aerden werkten samen met Caroline Vancraeyveldt aan een PWO-onderzoek ‘stuur-je-spel’ over zelfsturing bij kleuters (UCLL; 2016-2018). Tinne Van Camp legde een sterke basis vanuit de neurowetenschappelijke achtergrond van zelfsturing en executieve functies. Ilse Aerden is als docent aan de Banaba ‘Zorg en remediërend leren’ (optie kleuteronderwijs), specifiek gericht op de ondersteuning van kleuters die het moeilijker hebben.

I) Bloginspiratie Kleutergewijs

Wil je graag met een blogger spreken omdat je een mooi praktijkvoorbeeld weet dat in de schijnwerpers mag? Wil je zelf bloggen? Of gastbloggen? Teken dan hierop in.

We bespreken jouw idee, en werken dit verder uit. Wie weet,  schrijven we samen de eerste alinea van een nieuw blogbericht voor kleutergewijs.

13:50– 14:30 Workshop 3

Dezelfde keuzes als workshop 2, maar een andere workshop rond wiskunde.

 J) Co-teaching en inclusie: samenwerken voor meer? (Nick Ferbuyt)

Samenwerking is essentieel in het realiseren van inclusief onderwijs. Co-teaching is een populaire manier om samen nog sterker tegemoet te komen aan de noden van leerlingen in de klas. In deze sessie inspireren we elkaar met voorbeelden vanuit de eigen klaspraktijk: wat loopt goed/minder goed. Doorheen de sessie worden inzichten uit de literatuur aangeboden die je als leerkracht kunnen voeden om zelf aan de slag te gaan in de klas en met je collega’s.

Nick Ferbuyt is zelf kleuterleerkracht, en verzamelde sterke ervaringen rond dit thema binnen het POTENTIAL-project.

K) Een wereld vol getallen! Hoe spontane aandacht voor getallen herkennen en integreren in de praktijk? (Sanne Rathé)

In deze workshop maken we duidelijk wat spontane aandacht voor getallen is en hoe je dit kunt herkennen bij kleuters. Aan de hand van recente inzichten uit de literatuur leer je waarom spontane aandacht voor getallen belangrijk is voor de wiskundige ontwikkeling van kleuters. We maken kennis met enkele inspirerende voorbeelden waarin spontane aandacht voor getallen gestimuleerd wordt en brainstormen samen over zinvolle activiteiten voor de eigen klaspraktijk.

Sanne Rathé is doctoraatsstudent aan de KU Leuven en onderzoekt welke rol spontane aandacht voor getallen speelt in de wiskundige ontwikkeling van kleuters.

L) Boeken – vanzelfsprekend in alle hoeken van de kleuterklas (Jaantje Verbruggen)

Er zijn zoveel mogelijkheden om te werken met boeken en boekmaterialen in de kleuterklas, dat je hierin als leerkracht kan blijven groeien – in jouw eigen klas of als coach van anderen. Het is verstandig om op boeken in te zetten bij kleuters, want zo stimuleer je hun taalontwikkeling effectief.

In deze workshop leer je een concrete kijkwijzer kennen waarmee je de leescultuur in de kleuterklas kan versterken. Je krijgt inspiratie en tips om boeken en boekmaterialen doorheen de gehele kleuterdag op een enthousiasmerende manier in te schakelen, linken naar andere ontwikkelingsdomeinen te leggen, en daarbij ook je collega’s te coachen. We vertellen ook wat zo’n ‘boeken-make-over’ teweeg kan brengen bij zowel leerkracht als kleuters, vanuit onze ervaringen in het Boekenhouderproject.

Jaantje Verbruggen is taaldocent in de lerarenopleiding (Odisee) met een passie voor boeken en kleuters. Zo coördineert ze het project Boekenbende aan Huis, geeft ze nascholingen rond leescultuur en leesplezier in de kleuterklas, en begeleidde ze afgelopen jaar 8 kleuterleerkrachten om de kwaliteit van het leesonderwijs en de leescultuur te verhogen (project Boekenhouder, Aalst).

M) Meespelen voor krachtiger spel (Tinne Van Camp en Ilse Aerden)

Meespelen is niet altijd even gemakkelijk. Nochtans is het wel belangrijk, want niet alle kleuters sturen zichzelf even sterk tijdens de keuzemomenten. Er wordt nog vaak gevlinderd, rollenspel blijft steken in eenvoudige handelingen of de kleuters komen moeilijk tot samenspel. De mate waarin kleuters al zelfsturing ontwikkelden, is heel bepalend om toch tot rijk spel te komen. Met behulp van videofragmenten tonen we hoe je tijdens meespelen de drie V’s (verkennen, verbinden, verrijken) kan inzetten. Zo neem je het stuur van de kleuters niet over, maar begeleid je hen om zelf hun spel vorm te geven.

Tinne Van Camp en Ilse Aerden werkten samen met Caroline Vancraeyveldt aan een PWO-onderzoek ‘stuur-je-spel’ over zelfsturing bij kleuters (UCLL; 2016-2018). Tinne Van Camp legde een sterke basis vanuit de neurowetenschappelijke achtergrond van zelfsturing en executieve functies. Ilse Aerden is als docent aan de Banaba ‘Zorg en remediërend leren’ (optie kleuteronderwijs), specifiek gericht op de ondersteuning van kleuters die het moeilijker hebben.

 

14:40 – 15:30 Afsluitende lezing door Pauline Slot

Pauline Slot

Dr. Pauline Slot onderzoekt de ingrediënten van goed kleuteronderwijs en kinderopvang in Nederland en in Europa. Zo bouwde ze mee aan een website met filmpjes van mooie voorbeelden. Ze is geïnteresseerd in sociale ongelijkheid, en bestudeert de effecten van kleuteronderwijs en kinderopvang op de ontwikkeling van kinderen.

Receptie

De inspiratiedag is ondertussen volgeboekt. Je kan niet meer inschrijven!