XPO 2.5: de talentenbril waardoor kleuters groeien

Onze gastblogster is Saar Steverlinck, lector Nederlands en onderzoeker in talentgericht werken aan Hogeschool PXL.

Jos is een kleuter uit de tweede kleuterklas. Hij gaat graag naar school en hij is een vrolijk kind. Jos blijft worstelen met ruimtelijke begrippen zoals onder, naast, voor en achter. Patronen verder zetten lukt niet al te best. Ook talig heeft hij een achterstand op de andere kleuters. Jos is niet bepaald een getalenteerde kleuter. Of zo zeggen ze dat dan. Nochtans biedt Jos altijd spontaan aan om de spullen van de juf te dragen. Wanneer de planten water moeten krijgen staat hij onmiddellijk klaar. Jos staat paraat. Een echte helper!

Elk kind is een beetje Jos. Wanneer we in de breedte oog hebben voor de ontwikkeling van Jos dan is hij niet langer een kleuter zonder talent. Mag het helpen niet evenwaardig gezien worden als rekenen en taal? Een leerkracht die dit talent van Jos ziet geeft hem een extra succeservaring, een potje veerkracht om in te zetten wanneer het weer even moeilijk gaat voor rekenen en taal.

Talent exposeren met de portfolio-app XPO 2.5

Mijn naam is Saar Steverlinck en ik ben lerarenopleider aan Hogeschool PXL. Samen met mijn collega Hanne Rosius werk ik aan een app die helpt om talentgericht naar kleuters te kijken. De X verwijst naar x-factor en naar eXpo van ‘exposeren’. We geloven er immers in dat bouwen aan je persoonlijkheid al in de kleuterklas begint. Een goed zicht krijgen op je talenten is daarbij van groot belang. In onze portfolio-app tonen kleuters al hun talenten aan leerkrachten, vriendjes, ouders en zorgverstrekkers. Ze voegen zelf of met hulp van de leerkracht foto’s en filmpjes toe van vaardigheden of momenten waar ze fier op zijn. ‘2.5’ benadrukt de leeftijdsmarge waarvoor ons portfoliosysteem ontwikkeld wordt: kinderen van 2,5 tot 5 jaar.

Talenten

Bij de app horen heel wat didactische materialen. Zo werken we met een voorbeeldverhaal om het concept ‘talent’ bij de kleuters te duiden. Het draakje Bamboe – de mascotte die de kleuters door de app loodst – geloofde ook eerst dat hij nergens goed in was. Tot hij samen met zijn opa voor de plantjes in de tuin mocht zorgen en hij dat blijkbaar als vanzelf goed kon. Samen met zijn tien vriendjes – die elk staan voor een ander talent – kan hij in de klas gebracht worden om de kleuters te laten nadenken over wat talent is en over welke hun talenten precies zijn.

Aan de slag met de app

In de app X.PO2.5 gaan de kleuters aan de slag met hun eigen digitaal portfolio. We werken daarin met een groeilijn van MEEmaken naar meeMAKEN. Des te ouder de kleuter, des te meer autonomie hij kan nemen bij het aanvullen van zijn portfolio. Jonge kleuters zullen misschien nog erg gestuurd worden door de leerkracht of de leerkracht zal daar eerder zelf dingen toevoegen in het portfolio.

Neem nu onze Jos. Wanneer zijn leerkracht positief opmerkt dat hij goed is in opruimen, dan zal hij daar zelf voldoening uit halen. Dit is zijn talent – het gaat vanzelf en hij krijgt er energie van. De leerkracht moedigt Jos aan om een foto van de perfect opgeruimde poppenhoek in zijn portfolio te steken. Jos voorziet nog een stukje ingesproken uitleg over hoe hij het opruimen heeft aangepakt en voegt het toe aan zijn portfolio.

Later in de week selecteert de leerkracht in het portfolio enkele opvallende filmpjes die gemaakt zijn door de kleuters. Tijdens een kringgesprek worden de filmpjes getoond en wordt er samen gereflecteerd. Hier wordt veel belang gehecht aan het gebruik van groeitaal (je kan het NOG niet, ik zag dat X al beter ging dan vorige keer, …) waardoor de growth mindset nog meer verankerd raakt in het denken van de kleuters. Op die manier vormen deze reflectiemomenten een boost voor het zelfvertrouwen.

Kleuters horen en voelen zo dat hun talenten en competentievaardigheden gelijkwaardig zijn. Vanuit die overtuiging leggen we een fundament waardoor ze later in hun leven hopelijk keuzes durven maken die gericht zijn op waar ze goed in zijn én gelukkig van worden. Ze leren al heel snel om met een talentenbril te kijken naar zichzelf en naar anderen. Dat levert hen dan weer een grote pot veerkracht op waaruit ze kunnen putten als het even lastig loopt. Op die manier draagt onze app bij aan de ontplooiing van kinderen die zo geworteld zijn om op te groeien tot (veer)krachtige, wendbare en zelfzekere volwassenen.

De app wordt nu volop getest in het kleuteronderwijs en is vanaf volgend jaar beschikbaar.

En nu jij!

Deze kleine dingen kan jij doen om talentgericht te werken met je kleuters:

  • Merk op waar je kleuters blij van worden en benoem dat: “Ik zie dat jouw ogen zo heel erg gaan fonkelen wanneer je aan het bouwen bent.”
  • Focus op procesgerichte feedback en niet op productgerichte. Benadruk bijvoorbeeld werkhouding, doorzettingsvermogen en ‘goesting’ om te leren eerder dan het resultaat.
  • Maak tijd om (kleine) successen te vieren. Gewoon aandacht hebben, erbij stilstaan kan al veel verschil maken. Wat je aandacht geeft, groeit!
  • Leg momenten waarop talent geëxposeerd wordt vast via foto of film. Toon het materiaal later in de kring en reflecteer erover: welke talenten komen aan bod? Hoe zag je dat? Wie hier in onze klas heeft die talenten ook?
  • Deel het talentgerichte beeldmateriaal ook met de opvoeders/ouders/ondersteuners van het kind. Zo krijgen zij zicht op de ontwikkelingsstappen die het kind zet.
  • Installeer groeizinnetjes in je taalgebruik: “Je kan dat NOG niet, maar het lukt telkens beter” of “Van proberen kan je leren!”
  • Bekijk talenten breder dan enkel ontwikkelingsgebieden. Ook in hun omgang met anderen tonen sommige kinderen hun talenten!
  • Zeg wat je wél wilt: verander “niet laten vallen!” eens door “goed vasthouden!”
  • Laat kleuters ook zelf hun groeiproces benoemen: “Het lukt me steeds vaker om….” – “Ik vind het steeds makkelijker om …”

Over de auteur:

Saar Steverlinck is sinds 2012 verbonden aan Hogeschool PXL. Ze is lector Nederlands aan de Educatieve Bachelor Kleuteronderwijs. Sinds 2019 voert ze onderzoek naar talentgericht werken met kleuters.

Referenties

Dewulf, L. (2018). Ik kies voor mijn talent. Toolbox voor jong talent. Leuven: Lannoo Campus. Vansteenkiste, M. (2015). Vitamines voor groei. Leuven: Acco. Pronk, E. & Busschots E. (2020). Talentgedreven onderwijs geven. Assen: Van Gorcum. https://www.zitdazo.be/post/app-laat-kleuters-groeien-in-talenten

4 gedachtes over “XPO 2.5: de talentenbril waardoor kleuters groeien

  1. Wat een genoegen, mevrouw Steverlinck, dat ik nu (eindelijk) een spraakmaker op het terrein van onderwijsdidactiek tegenkom die pleit voor ‘meeMAKEN’. Ik geef daartoe een voorzet in mijn website voor aanvankelijk leren lezen en schrijven, https://logischlerenlezen.be, volledig open source lesmateriaal. Misschien wat voor u?
    En nee, het is geen totaal zelf-ontdekkend-leren, zoals Dr Ewald Vervaet ontwikkelt.
    Mijn aanpak zet de stevige steigers, waarrond de leerling kan bouwen.

    Met vriendelijke groet,
    Renée Laqueur-van Gent
    Schilde
    België

    Like

  2. Ik vraag me af of kleuters en leerkrachten ook geen behoefte zouden hebben aan een collectief digitaal portfolio. Ze hebben bijvoorbeeld samen meegemaakt en geleerd hoe een spin een vlieg opeet, of ze hebben ervaren hoe fijn het is om een lied samen te zingen. De focus ligt dan even niet op individuele belevenissen en de eventuele link met individuele talenten of individuele groei, maar op collectieve topmomenten en de mogelijke link met de ontwikkelingskansen.

    Geliked door 1 persoon

    • Dag Helena
      In de app proberen we dit op te vangen door een “klasblog” te voorzien.
      De leerkracht kan zelf of in overleg met de kleuters de topfilmpjes van de week kiezen. Die worden tijdens besproken tijdens een gezamenlijk kringmoment. Dan kan er dus zeker en vast gekeken worden naar dat collectieve topmoment!

      Geliked door 2 people

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.