Is verluieren alleen maar een stinkend karwei? De educatieve doelen die verscholen zitten achter het verluieren.

“Ik sta bij de peuters of de jonge kleuters, en ik verdoe te veel tijd met het verschonen van luiers”, “Pampers verversen is een routineklus” en… “Iedereen weet hoe je luiers moet verschonen”?!

Opmerkingen als deze komen vaak voor en bevatten veel misvattingen over zorg en ontwikkeling in de eerste levensjaren. In dit bericht nodigt Sílvia Barros, onderzoeker aan de ‘Escola Superior de Educação do Instituto Politécnico’ in Porto, u uit om na te denken over het belang van interacties tijdens persoonlijke verzorgingsroutines, zoals het verschonen van luiers. Ze publiceerde dit blogbericht op primeirosanos.pt. Wij vertaalden het voor jullie naar het Nederlands en pasten het aan.

Luiers verschonen: persoonlijke verzorging en een bevoorrecht leermoment

Zowel in de kinderopvang als bij de jongste kinderen in de kleuterschool worden er vaak luiers verschoond. In tegenstelling tot wat men zou kunnen denken, is dit een zeer veeleisende taak die niet altijd gewaardeerd wordt. Veel mensen zijn zich niet bewust van de vele zorghandelingen voor, tijdens en na de verschoning van de luier van elk kind. Maar dat is niet het onderwerp van dit blogbericht, hoewel het zeer relevant is. Wel gaan we het hebben over de luierwissel als persoonlijke verzorging én bevoorrecht leermoment.

Het verluieren kan een bevoorrechte educatieve context zijn, naast andere momenten van persoonlijke verzorging (bv. in slaap helpen vallen, aankleden, voeden) die thuis, in de kinderopvang of de kleuterschool plaatsvinden. In die situatie kunnen warme interacties de ervaringen van het kind verruimen, de ontwikkeling bevorderen, de affectieve banden versterken en bijdragen tot veiligheid en welzijn [1, 2, 3]. In veel kinderdagverblijven en peuterklassen is het verschonen van de luier een van de zeldzame momenten van interactie tussen de volwassene en het kind en dus een van de weinige een-op-een momenten van exclusieve aandacht, nabijheid en wederkerigheid.

Sommige studies hebben echter aangetoond dat de kwaliteit van de interacties tussen professionals en kinderen – die zo belangrijk zijn voor de ontwikkeling en het welzijn – tijdens persoonlijke verzorgingsroutines meestal lager is [bv. 4, 5], wat wijst op de noodzaak van een betere voorbereiding en meer doelbewustheid in deze situaties.

3 suggesties voor interactie bij het verschonen van luiers

Tijdens het verschonen van luiers in een rustige omgeving kunnen
de blik,
het gesprek en
de fysieke nabijheid
het opbouwen van een vertrouwensrelatie vergemakkelijken en kunnen ze ook cognitief stimulerend werken.

Aangezien het kind alle aandacht van de professional heeft, is de interactie een-op-een en de dialoog geïndividualiseerd, waardoor het gemakkelijker is om de initiatieven te volgen van het kind om te communiceren, deze uit te breiden en een rijke en gevarieerde taal te gebruiken.

En wees niet bang om te knuffelen!

Verwennerij is er niet teveel. Aanraken heeft bewezen effecten voor baby’s op verschillende niveaus, zoals: communicatie, emotionele zelfregulering en verkenning van de omgeving [b.v. 6]. Waarom zou dat ook niet gelden voor peuters en jonge kleuters die nog niet zindelijk zijn?

Waarom geef je geen korte massage, knuffel of kietel je buik of voeten? Respecteer daarbij de voorkeuren van kinderen en de culturele diversiteit van kinderen en gezinnen, omdat fysieke nabijheid in bepaalde culturen anders wordt begrepen. Sommige kinderen houden niet van zoenen; andere kinderen kunnen door specifieke omstandigheden de aanraking anders voelen of oogcontact vermijden (bv. sommige kinderen met een autisme-spectrumstoornis).

De educatieve bedoeling bij het verschonen van luiers

Baby’s en kinderen leren te allen tijde, zelfs tijdens het eten, baden of het verschonen van hun luiers. In verschillende studies is aangetoond dat deze momenten fundamenteel zijn voor de ontwikkeling: voor de relatie, voor verkenning, om nieuwsgierigheid te stimuleren, voor het leren. Als voorbeeld wil ik een studie uit Zweden noemen waarin werd geïllustreerd hoe het mogelijk is om bewust, maar ook spontaan, rekenkundige concepten op te nemen in gesprekken tijdens het verschonen van luiers, waardoor deze routine een interessante gelegenheid wordt om te leren [1].

Educare

Omdat zowel de kinderopvang als de kleuterschool educatieve doelen hebben, lijkt het me nuttig om de routines als educatieve momenten aan te nemen, om te leren in een natuurlijke context. Sommige auteurs hebben zelfs de term “educare” gebruikt om deze onlosmakelijkheid van onderwijs en zorg weer te geven [1, 7].

Kortom, het verschonen van de luier is veeleisend en komt zeker niet overeen met het bijwoord “ALLEEN” dat ik in de titel gebruikte!

Deel uw ervaring met ons:
• Hoe denkt u over de verschoonmomenten in uw planning?
• Hoe maakt u dit tot een leermoment?
• Hoe kan het verschonen van luiers in uw groep worden beschreven vanuit het oogpunt van het kind?

Referenties

[1] Bussey, K., & Hill, D. (2017). Care as curriculum: Investigating teachers’ views on the learning in care. Early Child Development and Care, 187(1), 128-137. https://doi.org/10.1080/03004430.2016.1152963

[2] Palmér, H., Henriksson, J., & Hussein, R. (2016). Integrating mathematical learning during caregiving routines: a study of toddlers in Swedish preschools. Early Childhood Education Journal, 44, 79–87. DOI 10.1007/s10643-014-0669-y

[3] Portugal, G. (2011). No âmago da educação em creche: O primado das relações e a importância dos espaços. In Conselho Nacional de Educação (Org.), A educação das crianças dos 0 aos 3 anos. Estudos e seminários (pp. 47-70). Disponível em http://www.cnedu.pt/pt/publicacoes/estudos-e-relatorios/outros/786-educacao-das-criancas-dos-0-aos-3-anos

[4] Cadima, J., Barros, S., Bryant, D. B., Peixoto, C., Coelho, V., & Pessanha, M. (2020). Variations of quality of teacher–infant interactions across play and care routine activities: does adult involvement matter? Manuscrito submetido para publicação.

[5] Degotardi, S. (2010). High-quality interactions with infants: Relationships with early-childhood practitioners’ interpretations and qualification levels in play and routine contexts. International Journal of Early Years Education, 18(1), 27-41.

[6] Moszkowski, R. J., & Stack, D. M. (2007). Infant touching behavior during mother–infant face-to-face interactions. Infant and Child Development, 16(3), 307–319. DOI: 10.1002/icd.510

[7] Dias, D. (2012). O educuidar na creche e jardim-de-infância (Dissertação de Mestrado não publicada). Instituto Politécnico de Setúbal, Setúbal, Portugal. Disponível em https://comum.rcaap.pt/handle/10400.26/4316

Een gedachte over “Is verluieren alleen maar een stinkend karwei? De educatieve doelen die verscholen zitten achter het verluieren.

  1. Volgens mij zijn er leukere momenten voor interactie en knuffelen. Onze klasgeoepen zijn veel te groot en de sanitaire voorzieningen zijn niet meegeëvolueerd! Mijn voorstel: bij de jongste kleuters steevast een kinderverzorgster om mee te helpen! Kleuters zijn ook niet meer wat ze 30 jaar geleden waren en hebben meer aandacht nodig!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.