Help! Zijn ze wel klaar voor het eerste leerjaar? Ontluikende geletterdheid ten tijden van lockdown

Onze oudste kleuters misten door de corona-crisis kansen voor een zachte overgang. Ook de doorgaande leerlijnen vragen om een aangepaste aanpak. Onze gastblogster Lieselot Bal, kleuterjuf in de Freinetschool De Pit in Diest, inspireert met haar aanpak van letters en klanken.

‘Uit Letterland ben ik gekomen, helemaal over de grens geslopen. Ze hadden mij daar helemaal niet graag, dus stopte ik ze allemaal in mijn maag.’ Dit zijn slechts een paar zinnen uit het 24-delig gedicht waar de kleuters twee maal per week naar luisteren. Met sprankelende ogen verstoppen ze alle letters op kleren en schoenen terwijl ze week na week steeds meer zinnen uit het gedicht samen voordragen.

Het lettermonster verscheen dit schooljaar in het begin van september behoorlijk overstuur in onze klas. In Letterland maakte hij alle Letterlanders erg bang, want hij at zijn buikje vol met héél véél verschillende letters! Zoveel… tot hij buikpijn kreeg en plots de klas volspuwde. In elk hoekje, onder elke tafel, achter de vuilnisbakken, tussen de koeken, overal was het één grote letterherrie! Voor de derde kleuterklas… niets beter dan één grote, haast onmogelijke uitdaging. Zij stellen het monster meteen gerust: ‘Wij zullen je helpen!’ De klas wordt opgeruimd. Alle letters die ze al kennen, worden benoemd en in hun bakje gelegd. De overige verzamelen we op de tafel. We helpen elkaar door deze te koppelen aan een voorwerp uit de klas. Hier en daar liggen cijfers verstopt tussen de letters. Maar ‘bah, daar krijg ik ontzettend buikpijn van’ maakt het monster meteen duidelijk! Cijfers en letters onderscheiden in het belang van het monster zijn gezondheid? Als motivatie kan het tellen!

Week na week leggen we minstens 10 voorwerpen op het dak van het letterlandhuis die beginnen met een door de groep gekozen nieuwe letter. Eerst de eenvoudigere klanken die je makkelijk langer kan maken zoals de L van LLLLettermonster, dan de S, M, F, … Pas na heel wat weken schakelen we over naar medeklinkers als P, B, D, die wat moeilijker bekken. Naast het concreet zoeken naar voorwerpen, oefenen we ook fijn-motorisch om deze drukletter weer te geven in het zand, met speeldeeg, met touw, enz. Ook voorzie ik telkens een opdracht rond de klank en/of de vorm. Bijvoorbeeld, met krijt een parcours op de speelplaats maken met dingen met de letter P. Naast de drukletters ontdekken de kleuters gaandeweg ook leesletters!

Het lettermonster ontsnapt uit onze klas!

Nu klaspop Olief ten tijde van Corona besliste om haar lockdown door te brengen bij de juf thuis… beseft ze plots dat het monster al 3 weken geen lettervoeding meer kreeg. Via een dagelijks videofragmentje in de facebookgroep deelt ze haar plan om naar school te sluipen en het monster te voeden met allerlei voorwerpen met de letter T van Thuis! Meteen als ze in de klas aankomt, ziet ze het dak van het letterlandhuis een paar meter verder liggen. Hier en daar zijn nog wat sporen zichtbaar maar… het huis is leeg! Op een bijhorende foto zien de kleuters nog net de groene staart van het glibberige monster de deuruitglippen. ‘Het lettermonster is ontsnapt, help!’, verschijnt in grote letters op de klaspagina. Kenners van het monster weten meteen genoeg: ‘Het monster heeft reuzehonger!’ Wie nog kleren en schoenen wil waar geen letters zijn afgeknabbeld legt meteen een berg voorwerpen met de letter T voor de voordeur, anderen hebben een stoerder plan en maken een val voor het monster, ze gaan op speurtocht in de stad, ze doorzoeken de buurt van de bibliotheek, of ze hangen hun raam vol met letter T-tekeningen! ‘s Nachts komt het monster lekker snuffelen, met zijn glibberige tong likt hij aan een paar voorwerpen én proeft hij van alle T’s!

‘Oef: Het monster is tevreden en heeft voor zover geweten… nergens kledij of schoenen stuk gegeten!’ Op naar de volgende avond. Deze keer krijgen de kleuters opnieuw aan de hand van een speelse instructievideo de volgende uitdaging. De M van monster wordt gekozen, daarna de M waar eens lekker mee geschud werd: de W! Twee tot drie keer per week verschijnt een foto van het monster sluipend door gekende straten in de stad. Alle kleuters herkennen deze plaatsen aangezien we eerder dit schooljaar al eens bij dat vriendje thuis pannenkoeken gingen eten, samen naar de bib of het zwembad gingen, enz. Na een drietal weken en het verzamelen van heel wat stoere krachten verschijnt goed nieuws op de klaspagina: ‘Missie geslaagd: ‘Het monster is terug!’ Olief haar uitdaging is nu… om het monster niet meer te laten ontsnappen. In haar eentje smeekt ze de kleuters meermaals per week om haar te helpen. Én ook deze keer laten ze haar niet in de steek. Tekeningen, videofragmentjes, voiceberichten, mails, foto’s, enz. worden trouw doorgestuurd. Geregeld kijken we samen door het kleine vensterraampje en zien we het monster snurken, eten, geeuwen!

Een paar attente ouders merken op dat het zoeken naar beginletters wat moeilijker loopt en vragen via mail of telefoon ondersteuningstips! Hen bezorg ik extra auditieve en visuele opdrachten. Bijvoorbeeld:

  • Als je merkt dat de opdracht ‘zoek 10 dingen met de letter W’ te moeilijk is, kan je als ouder de vraag minder ruim maken. Je kan dan samen met je kind uit een vooraf door jou samengesteld mandje één voor één de voorwerpen benoemen. Let op dat je de voorwerpen zo kiest dat slechts steeds dezelfde klanken vergeleken worden. Vb. M en W
  • Wijs je kind telkens op de beweging van de lippen en de mond bij het maken van een klank. Zeg een reeks woorden met dezelfde beginklank. Je kind kan deze herhalen en zelf ervaren hoe het voelt en klinkt. Laat dan je kind door te kijken en te luisteren ‘stop’ zeggen (of een bepaalde beweging maken) wanneer er een andere beginklank opduikt in de reeks woorden.
  • Maak om de beurt de M-ketting af. Dit kan in elke taal… Jij zegt een woord, vervolgens je kind, maar de beginletter mag niet wijzigen! Inspiratie vind je bij de producten op de ontbijttafel of in de voorraadkast.

Andere ouders bevraag ik zelf of het lukt om de facebookpagina te blijven volgen of bezorg ik het videomateriaal op een voor hen beschikbare wijze. Ook zonder de taal machtig te zijn worden op deze manier de beelden getoond aan hun kleuter die al maanden vertrouwd is met de wekelijkse boodschappen van het lettermonster.

Met z’n allen werken we samen én beschermen we heel wat inwoners van de stad die de volgende ochtend zonder kleerscheuren weer aan hun dag kunnen beginnen. Over kleine lockdownhelden gesproken!

5 gedachtes over “Help! Zijn ze wel klaar voor het eerste leerjaar? Ontluikende geletterdheid ten tijden van lockdown

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.