KindergartenBioBlitz? Kinder wat?

Er zijn tal van redenen om met kleuters de natuur in te trekken, bijvoorbeeld om de herfstkleuren in de bladeren waar te nemen, of om op zoek te gaan naar kriebeldiertjes. Maar ben je ooit met kleuters naar buiten gegaan, met het idee om samen met hen, zonder inhoudelijke sturing van jou uit, de natuuromgeving te gaan onderzoeken? En heb je daarbij al overwogen om de waarnemingen en ontdekkingen van je kleuters te delen via sociale media? Want deze insteek was opvallend in de berichten rond de KindergartenBioBlitz.

Een KindergartenBioBlitz?

Een bioblitz is een biologisch ‘onderzoekje’ tijdens een kortstondige periode, waarbij een grote groep van vrijwilligers de biodiversiteit van een stukje omgeving in kaart tracht te brengen (National Geographic). Zo organiseert de Plantentuin in Meise van 22 tot 24 mei een bioblitz om de diversiteit van planten, insecten, vogels, … binnen het domein te inventariseren. Vanuit dit gegeven, heeft Rob Ridley in 2013 in Canada de KindergartenBioBlitz geïntroduceerd. Een bioblitz voor kleuters van 5 à 6 jaar oud dus. Wat begon als een initiatief voor de eigen schoolgemeenschap, groeide al snel uit tot een internationaal gebeuren waarin scholen uit verschillende delen van de wereld de resultaten van hun KindergartenBioBlitz delen met mekaar.

Waarom niet gewoon spreken over een exploratie?

Net zoals bij een gewone bioblitz gaan leerkrachten en kleuters gedurende een week samen een stukje schoolplein of schoolomgeving onderzoeken, en worden kleuters in contact gebracht met de natuur. In een Kindergartenbioblitz vertrekken we niet vanuit een vooropgesteld inhoudelijk lesplan van de kleuteronderwijzer, maar wel vanuit de kennis, ideeën en nieuwsgierigheid die spontaan uit de kleuters komen. De opbouw van een KindergartenBioBlitz laat toe dat kleuters, dánkzij hun diverse achtergrond en wisselende ervaring met natuur, ván en mét mekaar leren. Wat ze al wel en niet weten, bepaalt mee wat ze opmerken in hun omgeving en daardoor ook waarover ze uit zichzelf verwonderd over zijn. In een KindergartenBioBlitz bouwen kleuters vanuit hun eigen kennis, vragen en verwachtingen een gezamenlijk verhaal dat vertrekt vanuit HUN nieuwsgierigheid. Het opmerkingsvermogen en de verwondering van de kleuters leiden dan tot een samen verder onderzoeken dat op zijn beurt weer uitmondt in een gedeeld verhaal over hun leren en ontdekken.

De belangrijkste doelen van zo’n KindergartenBioBlitz’ zijn: kleuters terug dichter bij de natuur te brengen, hen nauwkeurig te leren waarnemen en van daaruit verwondering, nieuwsgierigheid en zorg voor natuur bij hen op te wekken. Het zijn de stappen vóór, tijdens én na de exploratie die kleuters leiden tot een breder perspectief en een dieper inzicht in hun omgeving. (Anticipation-Action-Reflection-cycle)

Hoe verloopt een KindergartenBioBlitz?

Bob Ridley bouwt zijn KindergartenBioBlitz’ doorheen de week als volgt op (Ridley 2015):

Dag 1: Predictions: Op de eerste dag wordt er met de kleuters gebrainstormd over wat ze in de tuin, het bos of het park gaan vinden. De kleuters doen als het ware enkele voorspellingen. Hierbij staan vragen zoals ‘wat gaan we ontdekken/zien op onze ontdekkingstocht’ centraal. De voorspellingen van de kleuters worden samengebracht zodanig dat ze deze daarna kunnen vergelijken met eigen ontdekkingen ter plekke. In hun anticiperen op de uitstap kunnen kleuters naast reële natuurelementen als stenen, bomen, paddenstoelen ook fantasie-elementen of niet realistische verwachtingen aandragen: een tovenaar, een wolf, een wombat, … Ook die worden meegenomen in de verwachtingen.

Dag 2: I notice … statements: Dit is de dag waarbij je met de kleuters de natuur in trekt. Samen met de kleuters ga je op onderzoek. Door middel van verschillende media leg je met de kleuters vast wat ze opmerken en verder waarnemen. Wat roept verwondering op? Wat maakt de kleuters nieuwsgierig? De ene kleuter merkt op dat er twee soorten dennenappels in het bos liggen, terwijl een andere kleuter zich focust op de gaatjes die hij in de aarde terugvindt. Belangrijk hierbij is dat de ontdekkingen van de kleuters centraal staan en dat je die in kaart brengt om later op terug te komen in de klas. Dat kan met foto’s, video, geluidsopname en notities van begeleidende volwassenen.

Dag 3: I wonder … statements: Uiteraard roepen de waarnemingen vragen op bij de kleuters. Aan de hand van de voorwerpen, foto’s, opnames, notities van de vorige dag worden waarnemingen en vragen terug opgeroepen. Die vragen worden gedeeld met anderen uit de omgeving, om op die manier op zoek te gaan naar mogelijke antwoorden. De oma die veel weet over planten in de omgeving, de boswachter die via skype wel wat vragen wil beantwoorden, … Deze beweging leidt niet alleen tot een lerend netwerk tussen de kleuters, maar ook met de gemeenschap rondom de school en verder.

Dag 4: This reminds me of … statements: In deze stap maken de kleuters een persoonlijke connectie met hetgeen ze ontdekt hebben en verbreden ze hun kennis en inzichten. Er wordt gezocht naar overeenkomsten en aanknopingspunten in de leefwereld van kleuters. Zo haalt een kleuter aan dat een vogelgeluid haar doet denken aan een kampeertrip met haar familie, aangezien ze daar ook vogels hoorden fluiten. Een andere kleuter haalt aan dat hij elke morgen wakker wordt met het gefluit van vogels. En nog eentje zegt dat als vogels gevaar opmerken ze dan heel stil worden.

Dag 5: Retelling the journey: Aan het einde van de week verwerken de kleuters hun ervaringen van de KinderBioBlitz. Ze brengen samen wat hen doorheen de week is opgevallen, wat ze hebben bijgeleerd over het stukje schoolomgeving dat ze onderzocht hebben. Dit doen ze door bijvoorbeeld een filmpje te maken of door hun foto’s of tekeningen te verwerken in een (strip)verhaal. Mogelijkheden genoeg…
Doorheen de week worden foto’s en/of filmpjes van hun waarnemingen en vragen gedeeld op Twitter onder #KindergartenBioBlitz. Daardoor leren jij en je kleuters over de waarnemingen en ontdekkingen van andere klassen in verschillende delen van de wereld. Een uitgelezen kans om je kleuters alert te maken voor de verscheidenheid en overeenkomsten die zich tonen in de natuur.

Een uitnodiging

Elk jaar organiseert Ranger Ridley 3 keer een KindergartenBioBlitz, namelijk: in de eerste volledige schoolweek van september, de laatste volledige week in februari en tenslotte in de eerste volledige week van juni. Verschillende klassen uit Canada, Australië, Singapore nemen hier al aan deel. De groep groeit elk jaar verder. Zou het niet interessant zijn als we vanuit België de ontdekkingen van onze kleuters kunnen delen met andere klassen uit de wereld? Wij zijn er alvast voor te vinden!

Dit jaar lopen we op UC Leuven een project rond die KinderBioBlitz. In het kader van dat project organiseren we op donderdag 13 februari 2020 voor kleuteronderwijzers van de derde kleuterklas een vorming die je de nodige praktische kennis en weetjes bijbrengt over hoe je met je eigen klas een mooie KinderBioBlitz kan organiseren. De vorming gaat door van 9u30 – 15u in Heverlee. Je krijgt ze gratis, in ruil voor een interview of focusgesprek, waarin je ons vertelt over jouw ervaringen en die van je kleuters in je eigen KinderBioBlitz.
Heb je interesse en kan je directie je vrijmaken op 13 februari 2020? Aarzel dan niet om je naam, school en de leeftijdsgroep van je kleuters door te geven aan bob.declercq@ucll.be. Het aantal plaatsen is beperkt.

Gastblogger: Bob De Clercq (UCLL – Lector en onderzoeker binnen de lerarenopleiding – Bachelor Kleuteronderwijs)

Bronnen 
Dubowski S. (2018), Taking to nature in a ‘BioBlitz, Professional Speaking

OECD (2019) OECD Future of Education and Skills 2030 Conceptual learning framework Concept note: Anticipation-Action-Reflection cycle for 2030. http://www.oecd.org/education/2030-project/teaching-and-learning/learning/aar-cycle/AAR_Cycle_concept_note.pdf

Ridley R. (2015), Weekly Challenge for #EnviroEd #68 #KindergartenBioBlitz Autum 2015 Edition, Epiphanies in Environmental Education (online publicatie)
https://rangerridley.wordpress.com/

Guide to Bioblitz. National Geographic (online publicatie)
file:///D:/Academiejaar%202019%20-%202020/Project%20Kinder%20Bioblitz/Literatuur%20BioBlitz/NationalGeographicBioBlitzGuide.pdf

Foto: Hayley Harman op Unsplash

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.