“Thuis wordt dat kind nog gevoerd met een lepeltje.” Over de rol van culturele scripts.

“Thuis wordt Dean nog gevoerd met een lepeltje” vertelt juf Saskia. Willen zijn ouders dan niet dat hij zelfstandig wordt? Of speelt hier iets anders? Juf Saskia ging de dialoog aan met Deans mama en leerde dat de mama ook nog andere zaken in Deans plaats doet: schoenen aan en uit, jas weghangen…  Deans mama zegt hierover: “Want hij is mijn zoon en ik hou van hem.” Het opvoedingsprincipe van de school ‘zelfstandigheid stimuleren’ botst hier met het perspectief eigen aan de opvoedingscultuur thuis: in de cultuur van Deans mama is het opnemen van verzorgende taken essentieel om emotionele nabijheid, hechting en liefde te uiten. Inzicht in dit culturele script maakte het voor juf Saskia gemakkelijker om de mama van Dean te begrijpen en hierover met haar in dialoog te gaan (Isik-Ercan, 2017).

Van clash tussen opvoedingsprincipes naar respect en begrip

Opvoedingspraktijken van de thuiscultuur lijken soms wel te botsen met de opvoedingsidealen van de school. Wanneer men echter gaat kijken naar de opvoedingsdoelen die ouders en school vooropstellen, dan blijken deze toch sterk overeen te komen. Deze elementen vinden beide partijen belangrijk (Isik-Ercan, 2010):

  • Groei naar sociale competentie
  • Altruïsme
  • Leren delen
  • Leren samenwerken
  • Respect ontwikkelen
  • Vertrouwen ontwikkelen

Waartoe men wil opvoeden is dus erg gelijkaardig in verschillende culturele contexten, maar de middelen en methodes om hiertoe te komen kunnen sterk verschillen. Vandaar het belang van dialoog en samen zoeken naar oplossingen (Copple & Bredekamp, 2009). Overeenstemming is hierbij niet altijd mogelijk, maar begrip en respect kunnen altijd groeien. De ontwikkeling van kinderen heeft baat bij een sterk partnerschap tussen ouders en school.

Een goede opvoeder heeft oog voor culturele scripts

Een cultureel script is een schema bestaande uit normen, waarden en gedragingen eigen aan een bepaalde cultuur. Het is een schema waarmee je een situatie interpreteert. Zich bewust zijn van de rol van culturele scripts, maakt dat je als opvoeder gepaster kan reageren.

Conflicthantering met oog voor culturele scripts  
Dai is een Japanse kleuter van 5 jaar. Hij ziet de 4-jarige Max spelen met zijn tussendoortje en het op de grond gooien. Dai zegt rustig tegen Max: “Je moest je schamen.” Max roept luid terug: “Ga weg!” Dai schrikt van Max’ reactie. Hij wilde hem enkel wijzen op de regel dat je niet met eten mag spelen. Max interpreteert de tussenkomst van Dai als een ongepaste bemoeienis. Dai hoort hem niet terecht te wijzen, dat kan enkel de juf doen.   
Hoe kan juf Saskia nu met dit conflict omgaan? Een klassieke techniek is om beide kleuters samen te brengen en de situatie uit te klaren. Toch kiest juf Saskia hier niet voor en benadert ze elke kleuter individueel. Vanuit gesprekken met Dai’s ouders weet ze immers dat het in de Japanse cultuur belangrijk is om publieke schaamte te vermijden en de groepsharmonie te bewaren. Juf Saskia gaat dus een gesprek aan met Dai en Max afzonderlijk om hen te helpen elkaars perspectief te begrijpen:
ze legt aan Max uit dat Dai hem gewoon rustig wilde herinneren aan de regel om niet met eten te spelen. Ze legt uit aan Max dat hij in de toekomst best eerst even nadenkt of een klasgenootje hem niet gewoon wil helpen. Tegen Dai vertelt ze dat zijn tussenkomst voor Max hard was om te horen, ook al sprak hij op een rustige toon. Ze suggereert dat hij Max had kunnen zeggen: “Als je eten op de grond gooit, dan wordt de vloer vuil en nat.” (Isik-Ercan, 2017).

Juf Saskia leert de kinderen oog te hebben voor het perspectief van de ander. Conflicten gaan immers dikwijls terug op een gebrekkig begrip van elkaars culturele scripts. Ze probeert tussen te komen met oog en respect voor de culturele scripts die achterliggend een rol spelen.

Kinderen blijken trouwens over een sterk adaptatievermogen te beschikken: ze zijn erg flexibel bijvoorbeeld in het leren switchen tussen de scripts uit de thuis- en de schoolcultuur (Fluckiger, 2010).

Culturele scripts in de poppenhoek

Jasmina en Emilie, beide 3 jaar, spelen in de poppenhoek. Jasmina wiegt een pop in slaap en zingt zachtjes een wiegelied. Emilie wordt furieus en pakt de pop af van Jasmina. Ze zegt: “De baby wil slapen!” Jasmina reageert: “Maar ik wieg haar in slaap!” Emilie zegt nogmaals dat de pop moet slapen en legt de pop in de wieg onder een deken. Ze sluit ook de gordijnen.

Het is uiteraard ongepast dat Emilie zomaar de pop afpakt, maar vanuit het oog voor culturele scripts is hier meer aan de hand. Emilie wil de baby redden uit een ‘oncomfortabele situatie’ door deze te slapen te leggen zoals dat volgens haar culturele routine gebruikelijk is: in een wieg, onder een dekentje en in het donker (Isik-Ercan, 2017).

Deze situatie is een mooi aanknopingspunt om met de kleuters na te denken over hoe bij hun thuis een baby gaat slapen en dat dit niet overal op dezelfde manier gebeurt. Voor vele kinderen is de kleuterklas de eerste gelegenheid om te leren over gewoontes en gedrag die verschillen van wat ze thuis gewoon zijn (Isik-Ercan, 2017)..

Mogelijk aanbod om te werken rond verschillen in slaaproutines (Isik-Ercan, 2017):

  • Kringgesprek: Hoe ga jij thuis slapen? Hoe gaat bij jou thuis een baby slapen?
  • Gesprek aan de hand van foto’s uit ‘Where Children sleep’ van fotograaf James Mollison.
  • Boek ‘Het slapende huis’ van Audrey Wood. In het slapende huis doen alle bewoners een dutje op hun eigen manier.
  • Foto’s bekijken van verschillende slaaprituelen en deze naspelen: in hangmatten, draagdoeken, wiegjes, bedden, slaapzakken, onder een muskietennet

Jouw ervaringen?

  • Welke inzichten in culturele scripts hebben jou geholpen om de kinderen in je klas beter te begrijpen?
  • Heb jij al eens met kleuters gewerkt aan het inzicht in verschillende culturele routines? Hoe pakte je dit aan? Wat zijn je ervaringen?

Alvast veel dank om je ervaringen te delen in het reactievenster hieronder.

Bronnen:

  • Copple, C., & S. Bredekamp (2009). Developmentally Appropriate Practice in Early Childhood Programs Serving Children From Birth Through Age 8. Washington, DC: National Association for the Education of Young Children.
  • Fluckiger, B. (2010). Culture-switching in Different Worlds: Young Children’s Transition Experiences. Australasian Journal of Early Childhood, 35(4), 101-108.
  • Isik-Ercan, Z. (2012). Looking at School From the House Window: Learning From Turkish-American Parents’ Experiences With Early Elementary Education in the United States. Early Childhood Education Journal, 38(2), 133-142.
  • Isik-Ercan, Z. (2017). Culturally Appropriate Positive Guidance With Young Children. Young Children, 72(1).
  • Mollison James (2010). Where children sleep. Geraadpleegd op 22 oktober, van http://jamesmollison.com/books/where-children-sleep/
  • Wood A. (2013). Het slapende huis. Namen: Mijade.

Bron afbeeldingen:

Een gedachte over ““Thuis wordt dat kind nog gevoerd met een lepeltje.” Over de rol van culturele scripts.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.