Luister naar mijn idee! Tips om als volwassene met jonge kinderen écht samen te werken.

Jonge kinderen leren veel door samen te werken met een volwassene, zeker met de tips die volgen. Onderzoekers Carlos Pereira en Marina Fuertes (Escola Superior de Educacão de Lisboa) schreven dit blogbericht op EarlyYearsBlog.eu, gebaseerd op een bijdrage van Tandem Team. We vertaalden dit voor jullie naar het Nederlands en pasten het aan.

Waarom zou je samenwerken?

Reeds vanaf jonge leeftijd kunnen kinderen betrokken worden bij dagelijkse taken zoals het bakken van een taart, tuinieren of zorg dragen voor een hond. Kinderen leren om een taak uit te voeren, samen te werken en actief bij te dragen aan hun leefomgeving. Door samen te werken, leren kinderen op verschillende manieren [1]:

Cognitiefbv. omkeerbaarheid en integratie van het perspectief van anderen
Emotioneelbv. emotionele regulatie, impulscontrole, internaliseren/externaliseren van emoties
Sociaalbv. beurt afwachten
Communicatief bv. een idee voorstellen zonder het op te leggen, leren onderhandelen en een consensus bereiken

Kinderen kunnen ook met volwassenen samenwerken als gelijkwaardige partner. De volwassene stelt voor, suggereert, onderneemt en aanvaardt tegelijkertijd de deelname van het kind. Het product is het resultaat van de gezamenlijke inspanningen en initiatieven, waarbij beide partijen zich eigenaar voelen zonder met elkaar in concurrentie te gaan [2].

Hoe ben je een goede partner voor het kind?

Het lijkt misschien eenvoudig! Hoe kan je als volwassene een goede partner voor het kind zijn?

Onderzoek uit Portugal [3-5] heeft zich gericht op het observeren van ouders, moeders, vrouwelijke leerkrachten en mannelijke leerkrachten met kinderen tussen 3 en 5 jaar oud tijdens een samenwerkingstaak (d.w.z. iets naar keuze ontwerpen). Onderzoekers boden meer dan 30 soorten materialen en gereedschappen aan (waaronder hamers, kralen, eierdozen, wiebeloogjes, kurk, pijpenragers, nagels, stukjes hout), een diverse en aantrekkelijke verzameling materialen (en exploratiemogelijkheden) die kinderen en volwassenen aanzetten om de instructies van de onderzoekers buiten beschouwing te laten en snel over te gaan naar de exploratie van dergelijke materialen. Uit deze samenwerking kwamen verschillende producten voort: sneeuwman, dieren, huizen, families en voertuigen – auto’s, motorfietsen en vliegtuigen – werden het vaakst gekozen. Het Portugese onderzoek leverde onderstaande richtlijnen voor de praktijk op:

Gezamenlijke beslissing

Uiteraard starten de volwassene en het kind door te beslissen wat ze willen doen. De keuze kan gemaakt worden door het kind, de volwassene, of beide partijen. In de gezamenlijke keuze heeft elk de mogelijkheid om bij te dragen bij de beslissing en de ideeën van de ander te integreren in zijn voorstellen. Een gezamenlijke beslissing hangt af van de erkenning van wederzijdse voorkeuren en het zoeken naar consensus of overeenkomsten.

Onderhandelen

Onderhandelen lijkt moeilijk! Doorheen de taak is het nodig om verschillende beslissingen te nemen die onderhandelen vereisen. Onderhandelen betekent aandachtig en geïnteresseerd zijn, luisteren, samenwerken en accepteren dat men van elkaar kan leren! Als een kind een hoed en een sjaal op een ruimteschip wil plaatsen, is de vraag waarom? Door het idee te begrijpen is het mogelijk om het te aanvaarden of erop verder te bouwen. Luisteren en begrijpen om te onderhandelen.

Cognitieve uitdaging

Nadenken over wat je moet doen en hoe je dat moet doen is een belangrijke stap bij samenwerkingstaken. Het maakt het mogelijk om kinderen uit te dagen. Bijvoorbeeld: Tuur en zijn juf maken een mannetje zonder haar. De juf vraagt: “En wat als ons mannetje in de felle zon loopt, zal het zonnetje dan zijn kaalkop niet verbranden? Hoe kunnen we hem tegen de zon beschermen?” (eigen voorbeeld) De onderwijzer kan uitdagingen bieden om de kennis van kinderen uit te breiden, om nieuwe concepten, nieuwe materialen en gereedschappen te bieden. De kinderen die meer uitgedaagd waren, waren zij die het meest in de taak volhardden en zij die de meeste interesse behielden. Uitdaging biedt leer- en reflectiemogelijkheden en waardeert de deelname van het kind.

Deelname waarderen en positieve feedback

Wanneer de volwassene het kind als een gelijke en een partner erkent, zijn/haar ideeën aanvaardt, deze waardeert en ze in praktijk brengt. Elke partner aanvaardt het belang van de bijdrage van de ander: “Dankzij jouw idee om de armen van de pop vast te maken zal het niet breken.” Het aantal positieve opmerkingen en feedback draagt bij aan het emotioneel klimaat van de relatie (positief, neutraal of negatief) en de kwaliteit van de lovende woorden bepaalt het respect en de waardering van de partners onderling.

Het kost (weinig) tijd

Leren samenwerken is een spel van evenwicht tussen interactieve spanningen en krachten. Het is nodig om een ritme te verkrijgen (wederkerigheid), om ruimtes in te nemen, en samen oplossingen te testen. Tijdens de observaties van het Tandem-project hebben we gezien dat partners al beslissingen nemen gedurende de eerste vijf minuten. Geleidelijk passen partners zich aan en begrijpen ze hoe ze moeten bijdragen aan de interactie. Na 10 minuten (halverwege de duur van de taak) is het evenwicht bereikt en zijn de partners georganiseerd in de taak. Twintig minuten of meer lijken nodig te zijn voor het kind om van een onbedoelde exploratie te verschuiven naar taakplanning, realisatie van het vooropgesteld plan, vragen stellen over het proces en product, leren uit fouten, oplossingen ontwikkelen en problemen oplossen.

Aan de lezers van Kleutergewijs: Deel gerust uw ervaringen en laat uw opmerkingen achter. Wij leren er graag uit.

 Referenties

  • (1) Rogoff, B., Paradise, R., Mejía Arauz, R., Correa-Chávez, M., & Angelillo, C. (2003). Firsthand learning by intent participation. Annual Review of Psychology, 54, 176-203.
  • (2) Johnson, D. W., & Johnson, R. (1999). Learning together and alone: Cooperative, competitive, and individualistic learning (4nd ed.). Boston: Allyn & Bacon.
  • (3) Fuertes, M., Sousa, O., Nunes, C. & Lino, D. (2018). How different are parents and educators? A comparative study about the interactive differences between parents and educators in a collaborative adult-child activity. PLoS One, 13(11): e0205991. doi.org/10.1371/journal.pone.0205991.
  • (4) Fernandes, I., Fuertes, M., Ferreira, A., Barroso, I., Branco, M., Ladeiras, A., Pinto, F., Sousa, T., Veloso, C., Brandes, H., & Sousa, O. (2017) Estudo comparativo acerca do comportamento e comunicação materna e paterna em atividade conjunta com os seus filhos de idade pré-escolar. Analise Psicológica, 36, (3), 295–310. doi:10.14417/ap.1240
  • (5) Pinto, F., Sousa, O. & Fuertes, M. (2018). Cartografia da comunicação e dos comportamentos interativos em díades com elevada ou baixa qualidade relacional. InFuertes, M., Nunes, C., Lino, D. & Almeida, T. (2018, org.). Teoria, Praticas e Investigação (pp.180-211). CIED: Escola Superior de Educação de Lisboa. ISBN 978-989-8912-02-2

3 gedachtes over “Luister naar mijn idee! Tips om als volwassene met jonge kinderen écht samen te werken.

  1. Beste mensen van Kleutergewijs. Een mooie bijdrage over samenwerken. Mag ik deze tekst plaatsen in het onderwijsvakblad Zorg Primair? Ik hoor het graag via zorgprimair@cnv.nl of mobiel 0031613470687. Hartelijke groet en dank Jan van Balkom, eindredacteur ZP

    Like

Laat een reactie achter op Jan Van Balkom Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.