Wat een boot

Soms is het nieuws zo visueel dat kleuters weinig duiding nodig hebben om het te begrijpen. Momenten en gebeurtenissen zoals nu. Mis de boot niet.

Een stukje journaal voor de kleuters

Dit weekend ramde een cruiseboot een kleinere boot en een kade in Venetië. Hier vind je het item erover op VRT NWS.

Kinderen, ik ga jullie een filmpje tonen uit het nieuws over een klein ongeval met een grote boot in Italië. Kijk maar goed wat er gebeurt.

Meer inleiding heb je wellicht niet nodig. De bespreking van de beelden zou ik in twee stukken kappen: de feiten en de duiding. Naar de feiten peil je met vragen over wat er juist gebeurd is. Voor mij hier is dat de context juist zetten om daarna door te gaan op wat ik centraal wil stellen. De kleuters moeten in deze fase weten dat er geen doden zijn gevallen. Dat het zich in Venetië heeft afgespeeld mag wat mij betreft even wachten. De kans bestaat natuurlijk dat kleuters spontaan beginnen te vertellen dat ze in al Venetië of Italië zijn geweest of gevaren hebben.

De duiding dan: er meren enorme boten aan in een prachtige stad en veel mensen zijn daar niet gelukkig mee. Waarom zouden mensen daar boos om zijn?

Hebben ze daar iets over gehoord? Of wat denken ze spontaan? Dat het gevaarlijk is, zal je wel vrij gemakkelijk uit je kleuters krijgen. Maar er is meer. Venetianen en toeristen die niet met zo’n cruise toekomen vinden het ook hinderlijk. Wat zou er nu vervelend kunnen zijn aan grote boten? Laat hen maar nadenken of raden.

Ze kunnen eventueel de boot of het probleem met de boot tekenen. Als je daarvoor kiest, laat ze de boot dan uit het hoofd tekenen en hou de tekeningen bij om ze nadien te vergelijken met latere tekeningen en met foto’s van echte cruiseschepen, die nog hoger en langer zijn dan we spontaan denken.

Het nieuws anders bekeken

Wedden dat je nog nooit een Banksy hebt getoond aan je kleuters? Tijd om daar verandering in te brengen. Dit eerdere bericht op VRT NWS met ingebed filmpje van de bekende straatkunstenaar inspireerde me tot deze blog.

Zeg de kleuters dat je nog een filmpje hebt over een ander cruiseschip in dezelfde stad. Deze keer zullen ze geen ongeval zien maar moeten ze goed letten op de meneer met de hoed. Dat ze goed kijken wat die allemaal doet.

Hierna is extra duiding wel op zijn plaats. We willen immers het inzicht van de kleuters verbreden en verdiepen. Gewoon naar leuke filmpjes kijken is niet genoeg. Het is een filmpje van Banksy, die onlangs in Venetië –het Brugge van het Zuiden- was zonder dat iemand hem herkende.

Heeft iemand gezien wat hij heeft geschilderd? In plaats van het filmpje nu al een tweede keer te tonen kan je het screenshot laten zien.

Banksy heeft de grote boot geschilderd en hij heeft het op een vreemde manier gedaan. Hij heeft er negen schilderijen van gemaakt in plaats van één enkel. Eigenlijk heeft hij de boot er maar op acht geschilderd. Op één schilderij staat niets van de boot, het schilderij links boven. Daar staat een mooie toren op, of het bovenste stuk ervan. De toren van de San Marco Basiliek.

We kunnen de toren ook op het filmpje zelf zien. Kijk. Maar daar is nog van alles te zien. Het gebouw rechts is even bekend, het is het Dogenpaleis. De dogen waren de bestuurders van Venetië en Venetië was in de tijd dat ze het bouwden de hoofdstad van een belangrijke land, belangrijker dan België nu.

Waarom heeft hij dat niet geschilderd?

Dat is een moeilijke vraag. Een slimmerik zou kunnen zeggen dat zo’n boot uren aan de kade blijft liggen en dat Banksy geen tijd meer had om het andere uitzicht te schilderen of dat hij weggejaagd werd door de agenten. Maar nee, hij zal het met opzet gedaan hebben omdat hij vindt dat zo’n grote boot, een hoog appartementsblok zo lang als een voetbalveld, daar niet hoort te liggen. Verwijs gerust nog eens naar de betoging in het nieuwsitem.

Om dat uit te leggen mogen de kleuters goed kijken naar de schilderijen en naar  het verschil tussen de twee screenshots. De boot ligt voor de gebouwen en we zien alleen nog maar een stukje van de toren.

Dit lijkt me een goed moment om nog eens naar het filmpje te kijken. Vraag hen om te letten op de verschillende schilderijtjes.       

Wat doet Banksy?

Wat zien we van de gebouwen als het schip daar ligt?

De boten verstoppen zelfs de bekendste bezienswaardigheden.

Daar kun je de kleuters over laten fantaseren.

Zou zo’n schip van meer dan 200 meter lang en 50 meter hoog op onze speelplaats kunnen?

Mocht het toch kunnen dan zou er een enorm hoge muur voor ons opdoemen. Kijk maar op de foto.

Zou het hier in de buurt ergens kunnen varen?

Maar waarom schildert hij niet een reusachtig schilderij van de boot en wel negen kleinere?

Volgens mij benadrukt hij zo de grootte nog meer. Op de drie schilderijen linksonder zie je bijvoorbeeld hoe nietig bruggetjes, mensen en andere boten zijn ten opzichte van zelfs maar een deel van het cruiseschip. In zijn filmpje benadrukt de kat dat verschil. Ze kijkt op naar de boot. We horen ook iemand de boot een monster noemen.

Aan de slag: veelluiken maken en erop variëren

Al eeuwen lang maken schilders combinaties van schilderijen. Tweeluiken of diptieken, komen het meest voor.

Kijk hier eens naar. Het zijn De Portretten van de Brugse burgemeester Willem Moreel en zijn vrouw Barbara Van Vlaendenbergh van Hans Memling, twee schilderijen die naast elkaar hangen in de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten in Brussel.

Wat is hetzelfde op de twee delen of luiken?

Ze horen overduidelijk samen gezien de kleuren, de achtergrond, de houding van man en vrouw en het feit dat ze naar elkaar kijken. De vorm onderlijnt ook hier –zoals bij Banksy- de boodschap.

Wat in de klas hoort er ook samen en zouden we apart kunnen schilderen om duidelijk te maken dat ze samen horen?

Laat ze eerst een tekening in potlood maken. Je kan er feedback op geven voor ze er verf bij nemen.

Later kan je meer variëren. Ze kunnen zoals Banksy ook het omgekeerde doen en iets in meerdere stukken verdelen.

Je kan zelf een linker- en een rechterstuk van een appel tonen of zelfs de binnen- en de buitenkant van een ei om hen buiten de klassieke denkkaders te krijgen.

Andere suggesties: meer stukken van iets schilderen die afzonderlijk onduidelijk zijn maar die samen een herkenbaar geheel vormen, zoals stukjes van een spin.

Ze kunnen ook stukken weglaten, dus niet schilderen. Ze kunnen de delen die ze wel schilderen zo maken dat toch iedereen direct aan het geheel denkt. Hier zit mogelijks ook een groepswerk in.

Ik geef onderaan nog twee bekende voorbeelden die je kleuters kunnen inspireren.

Welke boten heb ik afgehouden?

  • Banksy moet ophoepelen, de boot mag blijven. Op de VRT site wordt ook verwezen naar vluchtelingenkinderen op de Middellandse zee die niet welkom zijn in Italië. De tegenstelling met de toeristen kan je erbij denken, hoewel net de vluchtelingen echt in nood zijn.
  • Boten ademen vakantie. Voeg prenten van kajaks toe zoals je die ziet op een rivier of plas nabij. Ook in eigen land en streek is waterpret te beleven. Meer pret misschien dan op zo’n grote boot. Bovendien is die waterpret veel duurzamer. Banksy geeft een knipoog: Venice in oil staat er. Het is een olieverfschilderij, maar de titel verwijst ook naar de brandstof van de boot. 
  • Wie is de schilder? Hij steekt zich weg en dat fascineert… hij is nog meer mysterie dan zijn kunst. Is hij mensenschuw of is hij net uit op aandacht? Afwezig zijn schaadt zijn populariteit en de prijs van zijn werk alvast niet. Zie ook de veiling en versnippering van een van zijn bekendste werken, op zich een bekend werkstuk.
  • Er zijn nog kunstenaars die dingen wegsteken. Maar Christo, de Bulgaarse inpakkunstenaar, doet eigenlijk het omgekeerde. Door gebouwen in doeken te steken doet hij ons nauwlettend kijken naar hun vorm. Zijn Reichstag in Berlijn is daar een mooi voorbeeld van.

Toegift: Nog een bekend veelluik en een tweeluik

Het eerste is ongetwijfeld het bekendste van België, Het Lam Gods van gebroeders Van Eyck waarvan een replica in de Sint-Baafskathedraal van Gent hangt. Het ontbrekende paneel van het retabel, De Rechtvaardige Rechters, is zo mogelijk nog fameuzer dan het geheel omdat er een heel mysterie rond hangt. Het is een voorbeeld van een veelluik dat een heel verhaal vertelt, en beetje zoals een stripverhaal. Dat kennen kleuters misschien al van oudere broers of zussen.

Het tweede voorbeeld Marilyn van Andy Warhol is veel moderner. We zien het gezicht van de filmster 50 keer, vijfentwintig keer in kleur links en vijfentwintig keer zwartwit rechts. Hoewel er veel gelijkenissen zijn, drukt Warhol ons vooral op het verschil: de glamour van de ster links vervaagt al rechts. Marilyn Monroe was net overleden. 

bronnen

Dank aan de bouwers op Wikipedia en Flickr voor de foto’s.

De nieuwsitems komen zoals aangegeven van VRT NWS. Dank je wel, publieke omroep.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.