Een positieve kant aan het startersverhaal

Zeggen en schrijven dat startende leraren het hard te verduren krijgen blijft nodig. Maar dergelijke boodschappen drukken niet alleen hoogdringendheid uit, ze kunnen ook demotiveren. Daarom ronden we dit tweeluik van blogberichten af met positieve signalen.

De eerste noot is er een van Gwen, wiens start als leraar ik in een vorige blog uitvoerig beschreef. Hoe zou starten als leraar dan wel moeten? Concreet legde ik haar het manifest van de startende leraar en de 5 principes van een goede aanvangsbegeleiding uit het boek Start to Teach
voor. Ze reageert met andere woorden op zowel een oproep aan onze Vlaamse politici voor de verkiezingen als op de kernboodschap van een boek met bijdragen van academici en onderwijspraktijkmensen uit België en Nederland over hetzelfde onderwerp.

De tweede noot is het verhaal van Ann. Ze staat 35 jaar in het kleuteronderwijs en stapte vrijwillig in het lerarenplatform. Zo geeft ze de kans aan een starter om te beginnen comme il faut.

De start, hoe het zou het zou moeten

Gwen, die we hier aan het woord laten, is een jonge en kritische leerkracht die als starter de pech had om een directie te treffen voor wie een pedagogische visie een oefening in window dressing was en die misbruik maakte van Gwens polyvalentie en flexibiliteit. Gwen besloot het onderwijs tijdelijk te verlaten maar keerde weer in een kleine wijkafdeling waar ze haar drive terugvond.

Gwen leest het manifest en reageert in etappes.

Stap 1 van het manifest, houd ze vast, kijkt anders.

Gwen weet dat de meeste directies anders zijn. Gelukkig maar. Toch primeert volgens haar ook bij veel andere directies de logistiek van hun onderwijsbedrijf. De boel moet draaien. Ze moeten leerkrachten voor de klas hebben staan en events georganiseerd krijgen. Vanuit die optiek verbaast het haar niet dat directies starters flexibel inschakelen om gaten te vullen.

Het manifest kijkt volgens Gwen door de ogen van de starter en denkt op lange termijn in plaats van op de korte. Het is gewoon juist, zegt ze. De starter die als stoplap gebruikt wordt en moet ploeteren, kan het beu worden en het aftrappen.

Een starter een realistische en aantrekkelijke opdracht geven is in ieders belang. Maar hoe logisch ook, het voelt raar, omdat iedereen weet dat het in de praktijk zo niet loopt. De starter komt laatst. Last in, first out. Iedereen vindt het normaal dat de starter de gaten vult. Zoals is het altijd geweest, alsof het daarom ook altijd zo zou moeten blijven. Als je geluk hebt als starter, dan kan je een mooi gat vullen, een slecht getimede zwangerschap met aansluitend borstvoedings- en ouderschapsverlof, wie weet een pensionering zonder dat er wachtenden voor je zijn.

Op mijn vraag of anciens dan niet aangemoedigd moeten worden om gedurende een of twee schooljaren de gaatjes te vullen zodat pas afgestudeerden een vliegende start kunnen nemen, volgt een stilte.

Ja, zo zou het moeten. Iedereen die een beetje nadenkt, vindt het systeem onrechtvaardig, maar een keer men door de shit gegaan is en wat rechten heeft, wil men er net als alle anderen daarvoor ook van genieten.

Stap 2: professionaliseer ze verder en samen

We raken eruit met stap 2 van het manifest: professionaliseer ze verder en samen. Gwen leert veel informeel maar riskeert op haar leerhonger te blijven zitten. Sinds haar terugkeer heeft ze dezelfde klas en de sleur begint om de hoek te loeren. “Ik ken de boeken van a tot z, weet waarmee die of die leerling problemen zal krijgen. Ik zou om goed te zijn professioneel meer mogen uitgedaagd worden.” De vraag wat ze zichzelf binnen vijf jaar op school zou zien doen, is haar nooit gesteld. Welke troeven ze meer wil ontwikkelen, wat ze zou willen realiseren, evenmin.

Er is geen professionaliseringscultuur op haar school, laat staan een HR-cultuur. Wat ik haar vertel over MyTalentCompass, een model waar we al een tijd aan werken en weldra een extra stap mee zullen zetten, trekt haar aan.

Ja, welke uitdaging zou ik willen aangaan? Wellicht iets met zorg. Waar wil ik op focussen, professionalisering rond volgen? Als leraar meedraaien in zo’n onderzoeksproject met docenten, dat zou me scherp houden. In die optiek, zou ik ook tijdelijk terug gatenvuller willen zijn.

Gwen, blij te horen dat je binnen enkele jaren terug de zorg wil gaan bestieren en dat je daarvoor vooral je wiskundedidactiek wil bijspijkeren. Ik kan jou de zorg ten vroegste binnen twee jaar geven, wil jij in afwachting enkele jaren meedraaien in het lerarenplatform? We zetten je zoveel als mogelijk in voor taken waar je je talenten kan uitspelen of waar je je kan voorbereiden op je nieuwe rol daarna.

Als een directie mij zo zou aanpakken, dan ging ik ervoor. Het is niet de gewoonte in ons onderwijs, maar we zouden inderdaad regelmatig moeten switchen van taak of klas. Diep vanbinnen wil je toch groeien als leraar, zelf ook iets nieuws leren. Het zou logisch moeten zijn, hoewel ik denk dat de meeste van mijn collega’s daar niet op zitten te wachten en liever met rust gelaten worden. Maar als ze het zouden zien gebeuren en niet direct verplicht worden, dan zou het ook bij hen kunnen gaan kriebelen. Ik denk dat in eerste instantie net de mensen die nog geen tien jaar bezig zijn, zich aangesproken zouden voelen.

Gwen besluit dit punt met een overtuigend ja. “Ja, directies en schoolbesturen zouden een oproep moeten doen aan TADD’ers en benoemden om voor een paar jaar in het lerarenplatform te stappen.”

“Ook los van een dergelijke aanpak van het lerarenplatform is professionalisering van starters en andere leerkrachten absoluut noodzakelijk. Ik was niet helemaal klaar toen ik startte en had nog veel te leren”, zegt Gwen die als student topscores bijeenschraapte in kleuteronderwijs en lager onderwijs.

Vijf principes van goede aanvangsbegeleiding, vijf keer raak

Tot slot toon ik Gwen de vijf principes van goede aanvangsbegeleiding die we in ons boek start to teach presenteerden en waarover Klasse me interviewde. Gwen kende ze niet, maar knikt vriendelijk naar het computerscherm wanneer ze ze gelezen heeft.

Principe 2 springt er voor haar uit.

Ook dit spreekt allemaal voor zich en toch is de realiteit vandaag anders en niet alleen in mijn school met mijn directeur. Welke directie ziet de talenten van zijn starters en wil die optimaal benutten? Wie doet er echt iets mee? Er is zo weinig aandacht voor. Ik ken mijn eigen talenten amper. Nee, mijn verhaal vertellen en horen dat er een tool als MyTalentCompass met een coachingsluik eraan ontwikkeld wordt, werpt er een licht op. Straks ga ik echt nog over mijn talenten durven spreken zonder dat ik mezelf verwaand ga vinden.

Gwen leeft en stelt het wel. Zij is geen starter meer. Starters anno 2019 in Vlaanderen hebben vaak wat meer werkzekerheid, maar ze worden nog altijd te vaak als gatenvullers ingezet.

Het moet anders.

Het kan anders.

Ook Gwen beaamt het.

En ja, het kan anders. Maak kennis met Ann.

Ere wie ere toekomt… Stad Gent deed vorig jaar een oproep aan alle TADD’ers en benoemde leerkrachten in het basisonderwijs om vrijwillig in het lerarenplatform te stappen. Ann De Somville, kleuterjuf met 35 jaar ervaring, was een van anciens die inging op de vraag en zo de kans bood aan een starter om haar klas over te nemen.

Ann had eerder ook al de rollen van directeur en beleidsondersteuner op zich genomen en vond dat ze toe was aan een andere opdracht. Ze wist dat ze als ervaren kracht overal welkom zou zijn om vervangingen te gaan doen. Dat ze daarmee een starter ook een goede startplek gunde, was voor haar een extra motivatie. Het was evenwel niet de eerste reden.

Ann kent de persoon die haar klas heeft overgenomen, maar ze is er niet de mentor van en ze spreken elkaar niet zo vaak. Ann zou graag nog meer co-teachen met starters in de scholengemeenschap om op voet van gelijkheid informeel van elkaar te leren. In de huidige regeling gebeurt dat zelden. Als Ann geen vervanging doet, levert ze vooral beleidsvoorbereidend werk.

Ann onderschrijft de drie stappen van het manifest. Ze begrijpt dat ik haar verhaal een mooi voorbeeld vind voor andere ervaren leerkrachten, ideaal om te vertellen in deze periode wanneer leerkrachten en scholen zich opmaken voor de planning van volgend schooljaar. Ze weet dat niet iedereen er voor zou staan te springen om een vergelijkbare stap te zetten. Toch mag ik ook haar verhaal delen in de hoop dat het andere ervaren leerkrachten inspireert tot een tussenstap in de loopbaan. Terwijl instromers er een mooie startopdracht door krijgen, bereiden dynamische krachten zoals Ann zich voor op een nieuwe uitdagende opdrachtinvulling. Een potentiële win tot de derde:

  • Win voor de starter die al voldoende uitdaging vindt in de praktijkschok;
  • Win voor de ervaren kracht die dienstbaar is en nieuwe energie aanboort;
  • Win voor de school die op een dynamische manier de juiste mensen op de juiste plaats krijgt en professionaliseringskansen schept.

Welke schoolbesturen en directies volgen dit voorbeeld en roepen ook hun teamleden op?

Welke sterkte ervaren krachten kiezen voor een zelfde positief verhaal?

Mijn waardering alvast aan Ann en de pioniers die haar zullen volgen. De dank van de starters krijgen ze er automatisch bij.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.