Hoe leren kleuters met een lichte mentale beperking taal?

Liam heeft misschien wel een lichte mentale beperking, flitst het door jouw hoofd als je hem observeert. Een gevoelig onderwerp is het. Jij weet niet hoe je met de ouders van Liam hierover kan praten. Een diagnose is niet jouw grootste zorg, wel Liam gelukkig maken, en hem ondersteunen in zijn ontwikkeling. Maar hoe hou je hem aan boord, samen met de 20 andere vriendjes van jouw klas? Ik kwam onlangs wel wat nuttig onderzoek tegen over taal bij kinderen als Liam.

Praten over wat hen boeit

Kleuters met een mentale beperking hebben net als andere kleuters een betere mondelinge taalontwikkeling wanneer ze veel kansen krijgen om deel te nemen aan rijke gesprekken. Dat is voor hun omgeving soms wat moeilijker te realiseren, juist omwille van de beperking. Maar de taalverwerving van deze kinderen gaat zichtbaar vooruit na coaching van hun verzorgers (Abbeduto et al., 2016).

Enkele nuttige taaltips (Abbeduto et al., 2016):

  • in woorden beschrijven waar het kind op dat moment aandacht voor heeft;
  • inspelen op de communicatiepogingen van het kind, deze zo goed mogelijk interpreteren en uitbreiden;
  • het kind regelmatig uitnodigen om te spreken en hem helpen om zijn gedachten te verwoorden;

Kan dat wel in de grote kring?

De betrokkenheid van kleuters met een beperking is vaak anders dan die van normaal ontwikkelende kleuters, volgens onderzoek van Coelho e.a. (2019). Zo reageren ze gemiddeld anders op de typische activiteitsvormen in een kleuterklas. In de grote kring tonen kleuters met een vastgestelde beperking gemiddeld minder betrokkenheid dan andere kleuters. Hetzelfde geldt voor kleuters met een risico op een ontwikkelingsachterstand (zonder dat die echt vastgesteld werd). Minder tijd doorbrengen in de grote kring gaat bij risicokleuters samen met een grotere betrokkenheid. Meer tijd in de hoeken gaat voor kleuters met een beperking samen met een grotere betrokkenheid, in deze Portugese studie. Dat vraagt dus om wat meer maatwerk.

Beginnende geletterdheid niet aflassen, maar geduld oefenen!

Kinderen met een lichte mentale beperking (IQ 50-75) lopen achter in hun ontwikkeling van de beginnende geletterdheid. Onderzoeker Arjan Van Tilborg vond een vertraging van zeker zo’n twee jaar. Dat betekent niet dat je het maar beter meteen opgeeft, want met de gepaste ondersteuning leren ze vaak lezen,

Foto van baldiri op flickr, cc

Deze kinderen profiteren net als anderen van een rijk leesklimaat, en stimulering van klankbewustzijn en letterkennis. Arjan Van Tilborg raadt aan om niet te vroeg te stoppen met het stimuleren van het fonologische bewustzijn op het moment dat het lijkt alsof het kind het niet oppakt. Een belangrijke tip is om veel aandacht te besteden aan letter-klankkoppelingen omdat deze het fonologisch bewustzijn ondersteunen.

Geloof in hen!

Als je focust op kleine positieve veranderingen, dan is dat voor jou en de ouders heel bemoedigend. Met taaltests slaag je er echter niet altijd in om zulke kleine veranderingen in beeld te brengen (Abbeduto et al., 2016). Het kind observeren tijdens een gesprek is dan veel informatiever: je leert meer over de non-verbale communicatie met gebaren en blikken, de spreekdurf, de zinnetjes die hij kan zeggen, de samenhang in zijn verhaal, zijn interesses en wat hij opgestoken heeft uit de klas wat betreft woordenschat en wereldkennis.

Referenties:

  • Abbeduto, L., McDuffie, A., Thurman, A. J., & Kover, S. T. (2016). Language development in individuals with intellectual and developmental disabilities: From phenotypes to treatments. In International review of research in developmental disabilities (Vol. 50, pp. 71-118). Academic Press.
  • Coelho, V., Cadima, J., & Pinto, A. I. (2019). Child Engagement in Inclusive Preschools: Contributions of Classroom Quality and Activity Setting. Early Education and Development, 1-17.
  • Kaiser, A. P., & Roberts, M. Y. (2011). Advances in early communication and language intervention. Journal of Early Intervention, 33(4), 298-309.van Tilborg, A. J. (2018). Early literacy development in children with intellectual disabilities (Doctoral dissertation, [Sl: sn]).
  • Walker, D., Sepulveda, S. J., Hoff, E., Rowe, M. L., Schwartz, I. S., Dale, P. S., … & Wasik, B. H. (2019). Language intervention research in early childhood care and education: A systematic survey of the literature. Early Childhood Research Quarterly.
  • De foto van het jongetje is public domain.

Er zijn heel wat meer taaltips dan de drie tips hierboven, vb. tot communicatie verleiden door de omgeving aan te passen, meer wachttijd laten na een vraag, taalsteun bieden bij het antwoord, alternatieve communicatie, …. (Kaiser et al., 2011; Walker et al., 2019). Maar welke zijn de beste of het gemakkelijkst toe te passen? Misschien ben je wel een expert of een ervaringsdeskundige. Ik ben erg nieuwsgierig naar jouw advies.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.