Wat we uit de Duitse aanpak voor meertalige kleuters kunnen leren

Taalstimulering staat in Duitsland zeker na de vluchtelingencrisis hoog op de agenda. In dit blogberichtje wil ik niet zomaar beschrijven wat er allemaal gebeurt daar, maar deel ik graag een kritische evaluatie van die Duitse aanpak, vanuit de bril van onderzoekster Franziska Egert (2017). Volgens mij gelden haar conclusies ook voor ons.

Veel te weinig onderzoek en dat is ontzettend jammer

We kunnen niet zonder onderzoek als we onze aanpak willen verbeteren. Jammer genoeg worden maar weinig Duitse taalprojecten begeleid met een wetenschappelijke effectstudie. Tussen 2000 en 2016 gebeurden er in Duitsland maar 6 studies van voldoende kwaliteit. Die studies hadden ook enkel aandacht voor het Duits, de omgevingstaal dus, en niet voor de thuistaal van de kleuters.

Het succes komt niet zomaar

Verschillende projecten leveren weinig op voor de taal van de kleuters, vaak slechts een klein effect voor een heel klein aspect van taal. Is het dan wel de moeite om extra energie te investeren in taalstimulering? Ja, volgens mij. In drie projecten behalen de kleuters betere resultaten op meerdere taaldomeinen. In één project werden de positieve effecten ook nog zes maanden en zelfs een jaar na het einde gevonden. Er is dus nog heel wat ruimte voor verbetering.

Uit de klas of in de klas, het kan allebei succesvol zijn

In Duitsland heb je sterke voor- en tegenstanders van twee uiteenlopende aanpakken:

  • Taalgroepjes buiten de klas, of ‘additive Förderung’
  • Taal-de-hele-dag binnen de klas, of ‘alltagsintegrierte Förderung’

Gaan in jouw school de discussies ook vooral daarover? Dan is het misschien tijd om het gesprek te verruimen. Beide aanpakken werden bestudeerd in Duitse studies met kleuters, en beide kunnen goede resultaten opleveren. Franziska Egert merkt op dat het hier maar gaat over een organisatievorm, terwijl er zoveel meer is dat het effect van een aanpak kan beïnvloeden: wat je met de kleuters precies doet bijvoorbeeld, hoe je met hen in gesprek gaat, welke leerlijn je volgt, hoe je observeert en bijstuurt.

Een sleutelingrediënt is om prentenboeken dialogisch te lezen

In twee krachtigere projecten deden de kleuters aan dialogisch lezen. Daarbij zijn de kleuters heel actief betrokken bij het voorlezen, en wisselen ze voortdurend tussen de rollen van luisteraar en verteller. De kleuters krijgen begripsvragen, denken samen met de begeleider na over verklaringen, zoeken verbanden met hun eigen leefwereld, bespreken de prenten, en dat allemaal vanuit een gezamenlijk opgebouwde aandacht.

Training en opvolging zijn een must

Eén studiedag volstaat niet. Volgens Egert is bijvoorbeeld een training van 20 uur nodig om het dialogisch voorlezen helemaal onder de knie te krijgen. Eigenlijk is dat best wel te overzien.

Daarnaast moet de bedoelde aanpak ook heel goed uitgevoerd worden. Dat gaat niet vanzelf! In één project bijvoorbeeld vergaten de leerkrachten regelmatig om gesprekken te organiseren waarbij de kleuters uitdagende spreekkansen kregen. Dat het project weinig opleverde, is in dit geval misschien niet te wijten aan de visie, maar wel aan de uitvoering.

Wordt vervolgd

Ondertussen verzamelde Franziska Egert alle recente, goede, internationale studies met meertalige kleuters. Ik hoorde haar op een congres al over haar eerste analyse vertellen, maar wil er pas over schrijven als ik het op papier zie.

Bron: Egert, F (2017). Die Wirkung von Sprachförderung im Deutschen für mehrsprachige Kinder in Kindertageseinrichtungen. Zeitschrift für Grundschulforschung, Bildung im Elementar- und Primarbereich, 10(2), 23-34.

 

5 gedachtes over “Wat we uit de Duitse aanpak voor meertalige kleuters kunnen leren

  1. Top! Informatie delen, is stimulerend!
    Stof tot nadenken over eigen handelen en verbeteren.
    Zo ontwikkelen de professionele zich en daardoor ook weer de kinderen 👌👍

    Like

  2. Top! Informatie delen, is stimulerend!
    Stof tot nadenken over eigen handelen en verbeteren.
    Zo ontwikkelen de professionals zich en daardoor ook weer de kinderen 👌👍

    Like

  3. Interessant. Wat m.i. ook van belang is bij het scholen van leerkrachten is dat dit niet beperkt blijft tot studiemiddagen buiten de klas, maar dat leerkrachten over een langere periode ook een aantal bezoeken in de klas krijgen die gefilmd en vervolgens nabesproken worden. Dan gaan leerkrachten werkelijk oefenen om een aanpak in de vingers te krijgen. Leuk ook dat er nu iets uit de Duitse hoek komt. We zijn zo snel alleen gefocust op Angelsaksisch onderzoek. In Frankrijk gebeurt vast ook van alles dat interessant is, daar zou ik ook wel meer over willen weten. Ik ben heel benieuwd naar je vervolgstuk over deze onderzoekster.

    Like

  4. Denk ik ook!
    We zullen ongetwijfeld zeker nog meer van deze onderzoekster horen! Ze is nu bezig met een eigen interventieproject. Verder deed ze ervaring op als trainer in het ‘Heidelberger Interaktionsinstitut’, met een training die gebaseerd is op de Canadese methode van Hanen.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.