Hoe kijkt mijn juf naar mij?

Dit is Almerisa. De enige echte, een unieke persoon. Tegelijk is het een universele foto van een kind. Almerisa lijkt misschien op een kleuter in je klas. Dit blogbericht trekt een parallel tussen de kijk van een topleraar zoals jij en de kracht van het werk van een gelauwerde fotografe.

Het verhaal achter de foto’s

De foto bovenaan dit bericht werd 24 jaar geleden getrokken in een vluchtelingencentrum in Leiden. Almerisa was er een maand tevoren aangekomen uit Bosnië. Rineke Dijkstra bleef haar thuis opzoeken en nam om de twee jaar een nieuwe foto van haar, gezeten op een stoel. De voorlopig laatste foto in de reeks is er een van vorig jaar bij haar thuis in Rotterdam. In dit YouTube-filmpje van 2012 vertellen zowel de fotografe als haar subject er meer over. Tussendoor krijg je meer portretten te zien van het kind Almerisa dat zich tot puber en later tot volwassen vrouw ontwikkelt.

Wat leerkrachten van een topfotografe kunnen leren

Alles begint bij hoe je kijkt. Dijkstra geeft aandacht. Ze ziet een persoon en toont die zoals die is, zonder franjes maar respectvol. Ze typeert haar onderwerp niet. Ze herleidt het kind niet tot een Bosnisch meisje, tot een vluchtelinge of tot wat dan ook. Dijkstra filtert de context niet weg. Die evolueert mee met haar. Doorheen de foto’s wint Almerisa aan zelfzekerheid, ze ruilt haar te kleine zondagse kleren voor modieuze outfits van haar keuze.

Een goede leerkracht is als een fotograaf en ziet in de eerste plaats de persoon. De wetenschap dat die persoon een vluchteling of een anderstalige nieuwkomer is en misschien ouders heeft die krap bij kas zitten, hoort ongetwijfeld tot onze need to knows van de beginsituatie. Maar alle Almerisa’s zijn zoveel meer en hebben ook zoveel meer in hun mars.

Interesse

Wie is die meid, vraag je je af als je de foto’s bekijkt. Je kijkt geboeid naar iemand die groeit. Goede leerkrachten weten ook niet hoe het hun kleuters zal vergaan in de lagere school en wie ze later zullen worden. Maar ze willen het wel weten. Ze hopen het beste en openen er mee de mogelijkheid toe. Elke kleuter is een open vraag, die voor een groot stuk onbeantwoord blijft. Van de Almerisa’s in je klas heb je geen retrospectief YouTube-filmpje.

World press photo

Om mijn punt helemaal te maken nodig ik je uit om ook eens te gaan kijken bij de World Press Photo-winnaars van dit jaar. Traditiegetrouw zijn daar weer veel vluchtelingen, ook kinderen, te zien. Geweldige foto’s uiteraard. Sommige schreeuwen het onrecht uit. Maar in het geroep herleiden ze vaak mensen tot hun ellende. De traan op de boot, de karavaan door de droogte wint. Wie vraagt zich nog af Wie is die meid?

Tips voor op school

Na de beschouwing toch ook enkele suggesties.

  1. Hou je voor op een volgend MDO-overleg over elke kleuter die je bespreekt iets te vertellen dat positief is en nieuw voor je collega’s, iets dat losstaat van het leer- of gedragsprobleem dat je bespreekt. Verbreed het beeld. Het spreekt voor zich dat je aanvullend ook mag nuanceren. “Bartje communiceert nog altijd weinig, maar ik zag hem laatst wel enthousiast uitleggen aan Latifa hoe ze een hamer moet hanteren.”
  2. Vraag ouders hun kinderen thuis eens te fotograferen terwijl ze geboeid met iets bezig zijn. Trek zelf ook foto’s in je klas vanuit dezelfde insteek. Bespreek ze samen, al is het op een smartphone. Misschien inspireert het je tot wat extra quality time met die kleuters waar je het ijs moeilijk mee breekt.
  3. Een tip van een andere orde is Baloena, een kinderboek van Brigitte Puissant en Katrien Valckenaers. Het komt in september uit bij Averbode. Collega’s die het al konden inzien, wijzen me op de parallellen: de uniciteit en de universaliteit van een vluchtelingenkind bij ons dat een bal kwijtraakt. Er zijn ook verwerkingstips bij.

Louisiana Museum of Modern Art (2017) Rineke Dijkstra, The Louisiana Book. Koeng Books, London. (Catalogus bij de overzichtstentoonstelling van Rineke Dijkstra’s werk die van Louisiana naar Tilburg ging en daar tot juli van dit jaar liep.)

https://www.worldpressphoto.org/collection/photo/2018

2 gedachtes over “Hoe kijkt mijn juf naar mij?

  1. Een optimistische kijk op een kind helpt de leerling en de leerkracht.

    Als dat optimisme ontbreekt dan volstaat in sommige gevallen een neutrale ontdekkende blik.

    Vrolijke groet,

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.