Het geloof in ‘kunnen groeien’ stimuleren.

Als kleuterjuf vind ik het belangrijk dat jonge kinderen geloven in zichzelf, dat ze geloven dat ze kunnen groeien, op welk vlak dan ook. Wij, als begeleiders en kleuteronderwijzers, moeten kinderen leren dat fouten maken mag en dat het daarenboven leerrijk is. Omwille van die reden heb ik voor mijn bachelorproef onderzoek onderzocht hoe kleuteronderwijzers rond ‘growth mindset’ kunnen werken met de oudste kleuters in de klas.

Op groei gerichte feedback geven in de kleuterklas

Vaak geven wij als kleuteronderwijzer feedback op het resultaat van wat kinderen doen. Bijvoorbeeld “Wat een mooie tekening” of “Wat ben jij slim”. Wanneer je dat doet, ga je een ‘fixed mindset’ stimuleren. Wanneer je resultaat, intelligentie of aangeboren talent gaat prijzen, blijkt dat kinderen minder uitdagingen aangaan. Ook blijkt dat kinderen wanneer het moeilijker gaat sneller opgeven. Omwille van die reden is het belangrijk om feedback te geven op het proces: het prijzen van de strategie, de ideeën, het doorzettingsvermogen en de vooruitgang van de kinderen. Bijvoorbeeld: “Hier heb je heel hard aan gewerkt.”, “Super van jou dat je niet meteen opgaf toen het niet lukte.”, “Jij hebt de verschillende stappen goed gevolgd.”, of “Wat een goed idee van jou om met die blokken een huisje te bouwen, nu is het veel steviger.” Op die manier ondervinden kinderen dat niet het resultaat, maar wel de inspanning die je levert belangrijk is. (The growth mindset – KhanAcademy, 2014)

Wat voorts ook belangrijk is bij het geven van feedback, is de kracht van het “nog niet”. Wanneer je aan kleuters feedback geeft in de vorm van “nog niet” ervaren de kleuters dat ze met een leerproces bezig zijn. Want nuanceverschil tussen “Je kan het niet.” Of “Je kan het nog niet, maar…” is groot. Bij ‘nog niet’ geef je kleuters het vertrouwen dat oefenen/proberen mogelijk leidt tot wel kunnen, tot groeien!

Carol Dweck (2014) heeft samen met de universiteit van Washington een wiskundespel ontworpen dat het “nog niet” beloont. Het spel beloont de kinderen op basis van inzet, strategie en vooruitgang. De kinderen worden dus niet beloond wanneer ze een juist antwoord geven, maar wel wanneer ze bijvoorbeeld nieuwe strategieën uitproberen, blijven volhouden, … Uit het onderzoek bleek dat de kinderen daardoor meer inzet, strategieën, betrokkenheid en doorzettingsvermogen toonden.

Uitleggen aan de kleuters hoe het brein werkt.

Wanneer je kleuters in de klas wil meenemen in de ‘op groei gerichte’ mindset, kan je de kleuters uitleggen hoe het brein werkt, bijvoorbeeld aan de hand van het prentenboek “Je fantastische elastische brein” van JoAn Deak. Wanneer kinderen weten hoe het brein werkt, zijn ze meer gemotiveerd zijn om nieuwe dingen te leren. Tijdens het voorlezen van het prentenboek is het belangrijk dat je voldoende ingaat op de woordenschat die in het boek aan bod komt, omdat sommige woorden die aan bod komen moeilijk zijn voor kleuters.                                                                                                                                                  

Tip 1: Leg aan de kleuters uit dat het brein, onze hersenen zijn. Sommige kleuters kennen het woord brein nog niet.

Tip: Visualiseer de delen van het brein bij het benoemen met de kleuren. Laat de kleuters de delen aanduiden op de prent, zodat het voor hen visueel zichtbaar is.

(Deak & D, 2017)

Concrete praktijktools voor feedback en gesprek met kleuters

Door kinderen te laten nadenken over hun leren en hun leerproces, kan je een growth mindset stimuleren. Een spel aan de hand van ‘groeikaarten’ kan een praktisch hulpmiddel zijn hierbij(http://platformmindset.nl/producten/).

Op de kaarten kunnen vragen terug te vinden zijn zoals: “Wat doe jij wanneer iets niet meteen lukt?”, “Waar heb jij al veel voor geoefend?”, “Wat zou jij graag willen leren en hoe ga je dat doen?”.

Je kan het spel spelen wanneer en zo vaak je zelf als kleuteronderwijzer zinvol of nodig vindt. Je legt alle kaarten omgekeerd op de tafel. De kleuters mogen om de beurt een kaart nemen. De kleuteronderwijzer leest de op groei gerichte vraag die op het kaartje staat.

Je kan als kleuteronderwijzer vervolgens zelf kiezen of enkel de kleuter die het kaartje omgedraaid heeft een antwoord geeft, of dat alle kleuters die deelnemen aan het spel een antwoord geven op de vraag. Dit is afhankelijk van de duur die je aan het spel wilt toekennen, en van het aantal kleuters dat meespeelt.

 

De ‘Doe ik mijn best?’- meetlat is een tweede praktisch hulpmiddel en wordt best eerst klassikaal geïntroduceerd. Je gebruikt de meter bij de start best enkel bij begeleide activiteiten. Op die manier kan je als kleuteronderwijzer veel beter in gesprek gaan met de kleuters over de mate waarin ze hun best hebben gedaan en op welke manier.

De meter werkt als volgt: in het eindstadium van een begeleide activiteit mogen de kleuters een wasknijper plaatsen op één van onderstaande drie vlakken.

  • Rood = ‘Ik heb mijn best niet gedaan.’
  • Oranje = ‘Ik heb een beetje mijn best gedaan’
  • Groen = ‘Ik heb mijn best gedaan.’

Vervolgens ga je als kleuteronderwijzer met de kleuters in gesprek over hun inzet, strategieën, ideeën, doorzettingsvermogen,… Ook kan je aanhalen of je het eens bent met de positie waarop de kleuters zichzelf plaatsen of niet, en belangrijker,  waarom je het al dan niet eens bent.

Het doel van de meetlat is dat de kleuters leren om na te denken over hun eigen leerproces en dat ze leren om hun eigen leren in handen nemen.  Ook zet de meetlat kleuteronderwijzers aan om te kijken naar het proces (meer dan naar het product) en om op die manier meer op groei gerichte feedback te geven aan de kleuters.

 

Prentenboeken gelinkt aan een growth mindset

Hieronder kan je een lijstje terugvinden van prentenboeken die gelinkt zijn aan een growth mindset. Het bekijken en bespreken van deze prentenboeken kunnen de kleuters aanzetten tot het aangaan van uitdagingen, doorzetten, het durven maken van fouten, …

  • Andreae, G., & Parker-Rees, G. (2000). Een giraf kan niet dansen. Mechelen: Bakermat.
  • Boonen, S., & Janssen, M. (2008). Ik fiets. Hasselt: Clavis.
  • Crowther , K. (2010). Mini voetbalt. Wielsbeke: De Eenhoorn.
  • Emmett, J. (2006). Ik wil de maan. Houten: Van Goor.
  • Tharlet, E., & Weniger, B. (2008). Hup Paultje, hup! Rijswijk: de vier windstreken.

 

Wil je graag meer lezen omtrent growth mindset?

Op deze blog Kleutergewijs werden er reeds blogberichten geschreven omtrent “growth mindset”. Onderstaande berichten geven je complementaire – aanvullende info omtrent dit topic.

 

Gastblogger: Stefanie Marteau, afgestudeerde kleuterjuf UCLL juni 2017.

 

Referentielijst:

 

Een gedachte over “Het geloof in ‘kunnen groeien’ stimuleren.

  1. In de boekenset van de jeugdboekenmaand zitten enkele toepasselijke boeken: ‘Roza Rozeur Ingenieur’ (5+) en ‘Sarah Snufje’ (4+). Beide boeken gaan over een kleuter die uitvindingen maakt, op zijn grenzen botst, maar doordat anderen in hem blijven geloven toch doorzet en iets moois bereikt.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s