Eigen creativiteit verslaat uitgewerkte lesactiviteiten

Dat is een titel naar jullie hart, vermoed ik, creatief als jullie zijn. Lees door, want zoals dat ook bij krantenkoppen gaat, zijn de echte feiten altijd iets genuanceerder.

5.000 Deense kleuters (Bleses et al.,2018)

Ik wil het hebben over de uitkomst van een groot Deens taalonderzoek om bij 5.000 kleuters de mondelinge taalvaardigheid en de beginnende geletterdheid te verhogen. Zo’n grootschalig project, dat is wat voor ervaren mensen: bekende Amerikaanse onderzoekers en ervaren Deense onderzoekers werkten samen. Ze vroegen zich af of ze hun eerdere successen ook op grote schaal konden herhalen.

Je zou nu denken dat zulke experts perfect weten wat de belangrijkste ingrediënten van hun eerder successen zijn. Maar zelfs voor hen is het soms maar gissen. Elk taalproject bevat immers een mix van diverse ideeën waarvan we geloven dat ze de taalontwikkeling van kleuters positief beïnvloeden. Achteraf is het heel moeilijk te achterhalen welke component nu het meest effectief was.

Onderzoekers zouden geen onderzoekers zijn als ze niet voortdurend meer willen weten. Daarom besloten ze om verschillende varianten van hun eerder taalproject met elkaar te vergelijken. Om helemaal eerlijk te spelen, kregen de kleuterscholen geen keuze over de variant waarin ze terecht zouden komen.

De test: grote groep versus kleine groep, uitgewerkte lesjes versus open variant

Centraal stond een programma dat de mondelinge taal en de beginnende geletterdheid bevordert met de naam LEAP. Het programma bevat 40 speelse uitgewerkte lesjes om 2x per week uit te voeren. Drie varianten werden vergeleken:

  •  De variant in kleine groep, waarbij alle activiteiten met ongeveer 5 kleuters uitgevoerd werden
  • De variant in grote groep, waarbij alle activiteiten met de hele klas uitgevoerd werden
  • De open variant, waarbij de leerkrachten de uitgewerkte lesjes niet kregen, maar wel op hun eigen manier twee maal per week in kleine groep aan de voorgeschreven doelen mochten werken

Daarnaast was er nog een controlegroep.

Wie wint?

Voor zowel beginnende geletterdheid als mondelinge taal gingen de kleuters uit de open variant het meest vooruit. De varianten in kleine groep en grote groep scoorden gelijk: de kleuters in deze groepen deden het ten opzichte van de controlegroep beter voor beginnende geletterdheid, maar niet voor mondelinge taal. De effecten waren niet anders voor kinderen met een lage SES (socio-economische status) of voor niet-Deense kinderen.

Met andere woorden, uitgewerkte lesjes zijn niet noodzakelijk om goed te scoren op vlak van taal. In dit project zelfs integendeel. Voor de leerkrachten in de open variant was het echter niet vrijheid – blijheid. Vergis je niet!

Het geheim: hele concrete leerdoelen in een leerlijn

De leerkrachten in de open variant kregen hele concrete leerdoelen in een voorafbepaalde volgorde die ze zelf konden vertalen naar activiteiten die zouden aansluiten bij de interesses en het niveau van hun kleuters. Bijvoorbeeld:

  • in een verhaal de plaats en de hoofdpersonages kunnen identificeren en benoemen (narratieve vaardigheden-stap 1)
  • zelf een verhaal kunnen verzinnen met een plaats en met personages (narratieve vaardigheden-stap 5)
  • nieuwe gevoelswoorden begrijpen en gebruiken, vb. beschaamd, bedroefd, vrolijk (woordenschat-stap 5)

Verder werd van hen verwacht om zeker 2x per week een activiteit van een half uur uit te voeren dat aan twee of meerdere leerdoelen tegemoet kwam, en de kleuters te observeren voor wat betreft die concrete leerdoelen. Ze kregen ook een handleiding met tips om taalzwakke kleuters ondersteuning te bieden, en taalsterke kleuters meer uitdaging te bieden. Last but not least, zie ik het zo voor mij dat de leerkrachtenteams tijdens de koffiepauzes waarschijnlijk heel intensief ideeën hebben uitgewisseld over een goede aanpak.

Dus concrete doelen in een concrete leerlijn, hoge intensiteit, kleuters observeren vanuit die concrete doelen, ideeën voor scaffolding (extra ondersteuning – extra uitdaging), collectief professionaliseren, en de motivatie van autonomie en creativiteit.

Wat nu?

Moeten die handboeken met uitgewerkte lesjes maar overboord? Wat mij betreft niet. Vaak zijn die lesideeën al creatief, en zetten ze aan tot nog meer creativiteit. Bovendien is het dagelijkse klasleven wat anders dan deelnemen aan een project waarbij je je wil bewijzen. (Sommige leerkrachten zijn echte competitiebeesten in een project. Daar ken ik straffe verhalen over.)

Maar of je het nu op eigen of andermans inspiratie doet, jouw leerlijn voor mondelinge taal en beginnende geletterdheid, daaraan mag je zeker en vast sleutelen. Zijn de doelen concreet genoeg? Is er een goede opbouw? Hoe vaak veranker ik de leerlijn in concrete activiteiten? Hoe voorzie ik extra ondersteuning en uitdaging? Hoe volg ik mijn kleuters op? En hoe pakken we dit samen aan?

Meer weten?

  • Heel wat informatie over uitdagen en ondersteunen vind je op de website van het Amerikaanse programma Read-it-Again, waarop het Deense programma gebaseerd is. (De Denen werken niet meer met prentenboeken terwijl het originele programma dat wel deed. Misschien wel omdat het erg onberekenbaar is welke boeken op de markt blijven.)
  • Het onderzoeksartikel, met in bijlage de concrete leerlijnen: Bleses, D., Højen, A., Dale, P. S., Justice, L. M., Dybdal, L., Piasta, S., … & Haghish, E. F. (2018). Effective language and literacy instruction: Evaluating the importance of scripting and group size components. Early Childhood Research Quarterly, 42, 256-269.

 

 

 

2 gedachtes over “Eigen creativiteit verslaat uitgewerkte lesactiviteiten

  1. Dit is op X, Y of Einstein? herblogden reageerde:
    Als je de titel leest van de post, verwacht je wellicht niet deze belangrijke paragraaf: “Dus concrete doelen in een concrete leerlijn, hoge intensiteit, kleuters observeren vanuit die concrete doelen, ideeën voor scaffolding (extra ondersteuning – extra uitdaging), collectief professionaliseren, en de motivatie van autonomie en creativiteit.” Daarom helemaal lezen :).

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.