Kleuters gaan DIGI-T@@L: Begripsvorming en de tablet.

In de Vlaamse basisscholen worden er meer en meer tablets gebruikt in de klassen. De kinderen mogen dan zelf aan de slag met zo’n tablet om de leerstof te verwerken of zich erin te verdiepen. De multimediawereld heeft een groot aanbod aan apps voor kleuters. De tablet met de kid-apps is een uitstekende mediatool waar kleuters creatief mee bezig kunnen zijn. Hiermee kan een kleuter zich amuseren maar ook iets bijleren.

De taak van de kleuteronderwijzer(es) bestaat erin om educatieve apps aan te bieden waarbij schoolse vaardigheden zoals rekenen, lezen, schrijven, taal evenals andere didactische vaardigheden gestimuleerd worden.

Het gebruik van een tablet in de klas binnen een krachtige leeromgeving met focus op de taalontwikkeling is zeker een uitdaging. Maar hoe wordt de tabletactiviteit een meerwaarde in een krachtige taalleeromgeving? Dit vormde de insteek voor mijn bachelorproef-onderzoek bij het einde van mijn opleiding tot kleuterjuf.

Begripsvorming stimuleren met de tablet

De nadruk binnen mijn onderzoek lag op het stimuleren van de begripsvorming via tabletactiviteiten. Zowel op productief als receptief vlak. Het onderzoek van Smets (2015) geeft informatie over het werken met concrete materialen, de TOV-cirkel en het observatiesysteem van Laevers. De cirkel van het centrum voor Taal en Onderwijs (TOV)  stimuleert krachtig taalonderwijs binnen het klasaanbod en kan toegepast worden bij het aanbieden van een tabletactiviteit om woordenschat te verankeren. De twee buitenste cirkels van de TOV cirkel komen overeen met twee belangrijke parameters, namelijk welbevinden en betrokkenheid. Dit maakt het mogelijk om deze parameters tevens te meten. Wanneer de kleuter tijdens de aangeboden tabletactiviteit hoog scoort op welbevinden en betrokkenheid, gaat  automatisch de begripsvorming stijgen.

Uit informatie van Ten Brummelhuis (2009), van McFarlane (2002), Van Elsäcker (2006), en van Borekhof en Cohen de Lara (2008) leerde ik dat de mondelinge communicatie, de woordenschat en het verhaalbegrip stijgen in een krachtige, leerrijke leeromgeving waarbij de tablet als verwerkingsactiviteit wordt aangeboden. Eerst moet de kleuter met concreet materiaal de woorden ontdekken. De tablet activiteit kan dan nadien ingezet worden om de woorden te verankeren. Bijvoorbeeld: een 2,5-jarige kleuter sorteert eerst gekleurde ballen in een bewegingsles en vervolgens wordt er een tabletactiviteit omtrent sorteren aan gekoppeld.

Omdat er zoveel apps op de markt zijn, is een kwaliteitscriterialijst een nuttig hulpmiddel om na te gaan of de app een krachtig taalhulpmiddel is om begripsvorming te stimuleren bij 2,5- tot 5-jarige kleuters. Onderstaande kwaliteitscriterialijst is gebaseerd op een bestaande lijst van Ten Brummelhuis (2009) en Pijpers (2011).

Kwaliteitscriterialijst  ‘Stimuleren van begripsvorming door digitaal leermateriaal binnen taalonderwijs’
  Ja neen
Algemeen
De doelen van het programma zijn duidelijk aangegeven bij de info.
Het programma is voor kinderen aantrekkelijk vormgegeven.
De onderwerpen zijn voor kinderen herkenbaar.
Bij het programma is aangegeven voor welke groep deze bedoeld is.
Het programma heeft verschillende moeilijkheidsniveaus.
Didactiek
Het programma bevat gesproken vragen en/of opdrachten.
Het programma stimuleert praten.
Het programma prijst de kinderen na een goed antwoord.
Het programma biedt auditieve feedback.
Het programma bevat animaties.
De animaties bevorderen begrip van het woord/verhaal.
De geluidseffecten bevorderen begrip van het woord/verhaal.
Het programma is voor kinderen gemakkelijk te gebruiken.
De uitleg bij de oefeningen is duidelijk.
De voorkennis van de kinderen wordt geactiveerd.
Woordenschat
De geselecteerde woorden horen bij het thema.
De geselecteerde woorden maken deel uit van de basiswoordenschat.
De geselecteerde woorden zijn functiewoorden.
De woorden worden op verschillende manieren gesemantiseerd ( met afbeeldingen, geluid, tekst,..).
Consolideren (verankeren) vindt plaats bij verschillende soorten oefeningen.
De woorden worden geconsolideerd in verschillende contexten, waardoor meerdere aspecten van de betekenis van het woord verduidelijkt worden.
Begrijpend luisteren
De oefeningen doen een beroep op het begrip (reproductie).
De oefeningen zetten kinderen aan het denken (denkstimulering).

Hoe kan je begripsvorming door middel van de tablet begeleiden?

  1. De kleuters spelen eerst met concreet materiaal en vervolgens wordt de tablet aangeboden als verwerkingsactiviteit.
  2. Voordat je de app aanbiedt, gebruik je de kwaliteitscriterialijst om te zien of de app sterk genoeg is om begripsvorming te stimuleren op productief en receptief vlak.
  3. Leg klassikaal uit hoe de kleuters de app moeten bedienen. De 4- en 5- jarigen kunnen het principe daarna aan elkaar uitleggen.
  4. Begeleid tijdens de tabletactiviteit niet meer dan 2 kleuters tegelijk: zo kom je geen handen en ogen te kort.
  5. Stimuleer interactie tussen kleuters die het spel spelen en kleuters die niet zelf spelen, ook kleuters die kijken vanop afstand doen onbewust ervaringen en begrippen op.
  6. Stel tijdens de activiteit gerichte vragen over de handelingen die de kleuter moet uitvoeren. Bijvoorbeeld: ‘Wat moet je doen, hoe heb je dat opgelost, wat heb je zonet gedaan, …?’
  7. Is de betrokkenheid en het welbevinden goed, dan stijgt de begripsvorming op productief en of receptief vlak. Bijvoorbeeld: de kleuter is geconcentreerd bezig en hij verwoordt wat hij ziet en doet.
  8. Stel grenzen en maak afspraken over wie wanneer en hoelang mag spelen met de tablet.
  9. Wees doorheen de activiteit als kleuteronderwijzer(es) enthousiast over de activiteit.
  10. Zet het vergrendelscherm op, zodat de kleuter veilig binnen de app speelt.

Mijn conclusie

Vanuit de literatuur en vanuit mijn eigen ervaring in de klaspraktijk kan ik concluderen dat de tablet zeker een meerwaarde is binnen een krachtige leeromgeving, omdat tabletactiviteiten zichtbaar de begripsvorming doen stijgen op productief en receptief vlak. Een tabletactiviteit kan en mag nooit een vervanging zijn van concreet materiaal. Een kleuter leert tenslotte nog steeds via ‘echte’ materialen. De tablet is wel een fijne verwerkingsactiviteit om begrippen te consolideren.

Jullie ervaring?

Welke ervaring heb je zelf met het tabletgebruik in de klas? Op welke manier wordt taal hierdoor ondersteund? Laat van je horen!

Gastblogger: Sien Van Liefferinge, afgestudeerde kleuterjuf UCLL juni 2017.

Referentielijst

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s